İtalyan sanat ve kültür yayını Il Giornale dell’Arte, Çanakkale’ye yaygın bir gezi dosyası ayırdı. Derginin kültür turizmi konusunda de yazan Jenny Dogliani, bu ay çıkan makalesinde dikkat çekici bir başlık attı: “Çanakkale’ye Bir Yolculuk: Bize Ait Bir Hikaye.”

Peki İtalyan yazar neden Çanakkale için “bize ait” diyor? Yazının tamamında verilen yanıt, Çanakkale’nin tarihselin yalnız bugünkü Türkiye sınırları içinde kalan bir tarih olmadığı. Dogliani, havzayı Avrupa ile Asya, Ege ile Karadeniz, Yunan-Roma dünyası ile Anadolu arasında binlerce yıldır insanların, orduların, ticaretin ve kültürlerin geçtiği bir kavşak olarak ele alıyor.

SERKSES’TEN BÜYÜK İSKENDER’E, FATİH’TEN ÇANAKKALE SAVAŞI’NA

Hikaye Çanakkale Boğazı’nda start alıyor. Pers Kralı Serkses MÖ 480’de Asya’dan Avrupa’ya buradan geçti. Yaklaşık 150 yıl sonra Büyük İskender aynı yolu ters yönde geçerek, Pers İmparatorluğu seferine çıktı. 15. yüzyılda Osmanlılar boğazı tahkim etti; 1915’te İngiliz ve Fransız kuvvetleri aynı boğazı geçmeye çalıştı.
Dogliani’nin anlatımında Çanakkale böylece yalnız bir kent değil, Avrupa ve Akdeniz tarihselin değişik dönemlerinin üst üste geldiği bir coğrafya oluyor.

HOMEROS’UN COĞRAFYASI BUGÜN HALA ORADA

Yazının ağırlık noktası Troya. Dogliani, Hisarlık’ta üç bin yılı aşkın süre sırasında üst üste kurulmuş dokuz yerleşim katmanını anlatırken Homeros’un İlyada’sıyla günümüzdenin coğrafyasını yan yana getiriyor.
İlyadadaki Scamander Nehri bugünkü Karamenderes, tanrıların Troya Savaşı’nı izlediği İda Dağı, bugünkü Kaz Dağı. Paris’in Hera, Athena ve Afrodit arasında seçim yaptığı yer de mitolojik anlatıda yine bu dağ.

ARİSTOTELES ASSOS’TA

İtalyan yazarın “ortak hikaye” olarak izlediği hat Assos’ta sürüyor. Aristoteles, Platon’un ölümünün peşi sıra MÖ 347’de Assos’a geldi ve civarında üç yıl burada yaşadı. Daha sonra Makedonya Kralı II. Philip aracılığıyla oğlu Büyük İskender’in eğitimi için çağrıldı.

Bozcaada da yazıda bugünkü adıyla sınırlı değil; antik Tenedos olarak anlatılıyor. Dogliani, adadaki bağcılığın en az üç bin yıllık olduğunu ve MÖ 5. yüzyıl Tenedos sikkelerinde üzüm salkımlarının bulunduğunu hatırlatıyor.

Gökçeada ise antik İmroz. O da İlyadada adı geçen bu aynı tarihsel ve mitolojik coğrafyanın parçası.

“BİZE AİT” DERKEN…

Dogliani’nin yazısında Çanakkale; Troya, Homeros, Aristoteles, Büyük İskender, Roma, Osmanlı ve 1915’in aynı coğrafyada bıraktığı izlerin toplamı olarak karşımıza çıkıyor.

Yolculuğu da bu sebeple Troya Müzesi’nde bitiriyor. Müzenin yalnız Troya’yı değil; Assos, Tenedos-Bozcaada, Alexandria Troas, Smintheion ve Imroz-Gökçeada’yı tek bir tarihsel coğrafyanın parçaları olarak bir araya getirdiğini başta olmak üzere belirtiyor.

Odatv.com