Türkiye’de erken seçim tartışmaları yeni baştan gündeme gelirken, AK Parti’nin ekim ayında ayrıntılı bir bölge faaliyeti başlatacağı yönündeki iddialar siyasi kulisleri hareketlendirdi. Peki böyle bir dönem Çanakkale’ye nasıl yansır? İddiaya göre teşkilatlar yurttaşların taleplerini bölgeden toplayarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sunacak. Olası bir erken seçimde şehirde siyasi dengeler değişir mi, 4 milletvekilinin dağılımı yeni baştan şekillenir mi?
AK PARTİ’NİN SAHA ÇALIŞMASI İDDİASI
AK Parti’nin ekim ayında teşkilatları aracılığıyla yurttaşların taleplerini dinlemeye için ayrıntılı bir bölge çalışmasına başlayacağı öne sürüldü.
Cumhuriyet’ten Merve Kılıç’ın haberine göre teşkilatların bölgeden elde edeceği başvurular raporlanarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sunulacak.
Emeklilere seyyanen zam, banka promosyonlarının artırılması, taşeron işçilere kadro ve öğretmen atamaları gibi başlıkların yurttaşlardan gelen başvurular arasında öne çıkabileceği iddia edildi.
Bu gelişim, AK Parti’nin olası bir seçim öncesinde teşkilatlarını bölgede daha etkin hale getirebileceği yorumlarına sebep oldu.
GÖZLER ŞİMDİ ÇANAKKALE’DE
Türkiye genelindeki siyasi hareketlilik Çanakkale bakımından da dikkat çekici bir tablo ortaya çıkarıyor.
Çünkü Çanakkale, son genel seçimde milletvekili dağılımının üç değişik parti arasında paylaşıldığı illerden biri oldu.
14 Mayıs 2023 Milletvekili Genel Seçimi’nde CHP yüzde 35,25 oyla 2 milletvekili çıkarırken, AK Parti yüzde 32,07 ile 1, İYİ Parti ise yüzde 16,30 ile 1 milletvekili elde etti.
Başka bir ifadeyle Çanakkale’de 4 milletvekilliğinin 3’ü CHP ve İYİ Parti arasında, 1’i ise AK Parti’de kaldı.
Ancak 2023'te ortaya çıkan tablo ile 2024 yöresel seçimlerinde ortaya çıkan tablo arasında mühim farklılıklar bulunuyor.
2024 YEREL SEÇİMLERİ ÖNEMLİ İPUÇLARI VERDİ
31 Mart 2024 yöresel seçimlerinde Çanakkale İl Genel Meclisi oylarında CHP yüzde 39,70 ile birinci parti oldu.
AK Parti yüzde 30,54 ile ikinci sırada yer alırken, İYİ Parti yüzde 13,24, MHP ise yüzde 9,38 oy aldı.
MERKEZDE CHP ÖNDE, ANCAK AK PARTİ DE GÜÇLÜ
Çanakkale Merkez ilçesinde 2023 milletvekili seçiminde CHP yüzde 42,21 oy alırken AK Parti yüzde 22,41, İYİ Parti ise yüzde 21,03 seviyesinde kaldı.
Merkezde CHP'nin belirgin üstünlüğüne karşın ilçelerdeki tablo daha değişik.
Özellikle Çan gibi bazı ilçelerde AK Parti'nin kuvvetli tabanı göze çarpıyor. 2023 milletvekili seçiminde Çan ilçesinde AK Parti yüzde 39,30 ile birinci parti olurken CHP yüzde 27,75, İYİ Parti ise yüzde 18,74 oy aldı.
Ancak 2024 yöresel seçiminde Çan Belediye Başkanlığını CHP adayı Harun Arslan yüzde 52,90 oyla elde etti. AK Parti adayı Ersin Çetin ise yüzde 38,94'te kaldı.
Bu konum Çanakkale'de seçmen davranışının seçim türüne ve adaylara göre kayda değer biçimde değişebildiğini ortaya koyuyor.
İYİ PARTİ'NİN DURUMU KRİTİK
Çanakkale'deki olası erken seçim hesabının en belirleyici noktalarından biri ise İYİ Parti'nin performansı olacak.
2023 genel seçiminde İYİ Parti yüzde 16,30 oyla Çanakkale'den 1 milletvekili çıkarmıştı.
2024 İl Genel Meclisi seçiminde ise partinin oy oranı yüzde 13,24'e geriledi.
Dolayısıyla olası bir genel seçimde İYİ Parti'nin yeni baştan yüzde 16 bandına çıkıp çıkamayacağı, hatta daha aşağıya gerileyip gerilemeyeceği 4 milletvekilliği yarışının kaderini direkt etkileyebilir.
İYİ Parti'nin oyundaki birkaç puanlık değişim dahi D'Hondt sistemi sebebiyle milletvekili dağılımında netice doğurabilecek bir tablo yaratabilir.
AK PARTİ İKİNCİ VEKİLİ GERİ ALABİLİR Mİ?
Çanakkale'deki en mühim siyasi sorulardan biri de bu.
AK Parti 2023 seçiminde yüzde 32,07 oyla 1 milletvekili çıkardı. CHP ise yüzde 35,25 oyla 2 milletvekili edindi.
Aradaki oy farkı civarında 3 puan olmasına rağmen milletvekili dağılımında kayda değer fark oluştu.
Bunun esas nedeni Çanakkale'nin salt 4 milletvekili çıkarması ve milletvekillerinin D'Hondt sistemi vasıtasıyla dağıtılması.
Dolayısıyla AK Parti'nin oyunu artırması, İYİ Parti'nin oy kaybetmesi veya CHP'nin gerilemesi halinde 2023'teki dağılımın değişmesi matematiksel olarak mümkün.
CHP'NİN 2 VEKİLİ KORUMASI İÇİN NE GEREKİYOR?
CHP bakımından en belirleyici amaç bulunan 2 milletvekilliğini korumak olacaktır.
Parti 2023'te yüzde 35,25 oy alarak 2 milletvekili çıkardı. 2024 İl Genel Meclisi seçiminde ise yüzde 39,70'e vardı.
Ancak genel seçimlerde ittifakların, aday listelerinin, parti liderlerinin ve ülke genelindeki siyasi atmosferin sonucu değiştirebileceği unutulmamalı.
Bu nedenle 2024 yöresel seçimindeki yüzde 39,70'lik oran direkt “CHP iki vekili kesin korur” anlamına gelmiyor.
OLASI ERKEN SEÇİMDE 4 VEKİL NASIL DAĞILABİLİR?
Bugün için Çanakkale'de güncel bir genel seçim anketi bulunmadan kesin milletvekili tahmini yapmak mümkün değil.
Ancak 2023 genel seçim neticeler ve 2024 İl Genel Meclisi neticeler vasıtasıyla bakıldığında üç esas senaryo öne çıkıyor.
Birinci senaryo: CHP'nin birinci parti konumunu koruduğu, AK Parti'nin ikinci sırada kaldığı ve İYİ Parti'nin de yüzde 15-16 bandındaki gücünü koruduğu bir tabloda 2 CHP, 1 AK Parti ve 1 İYİ Parti dağılımının yeni baştan ortaya çıkması mümkün.
İkinci senaryo: AK Parti'nin oyunu belirgin biçimde artırdığı ve İYİ Parti'nin gerilediği bir tabloda 2 CHP, 2 AK Parti ihtimali güçlenebilir.
Üçüncü senaryo: CHP'nin oy kaybettiği, AK Parti ve İYİ Parti'nin oylarını artırdığı değişik bir tabloda ise milletvekili dağılımı çok daha fazla değişebilir.
Burada başta olmak üzere AK Parti ile CHP arasındaki oy farkı ve İYİ Parti'nin ulaşacağı oy oranı belirleyici olacaktır.
ÇANAKKALE'DE SEÇMENİN YÖNÜ DEĞİŞİR Mİ?
Çanakkale'deki seçim sonuçlarına bakıldığında seçmenin değişik seçimlerde değişik tercihler yapabildiği görülüyor.
2023 genel seçiminde CHP yüzde 35,25, AK Parti yüzde 32,07 ve İYİ Parti yüzde 16,30 oy alırken; 2024 İl Genel Meclisi seçiminde CHP yüzde 39,70, AK Parti yüzde 30,54, İYİ Parti yüzde 13,24 ve MHP yüzde 9,38 oy aldı.
Bu nedenle olası bir erken seçimde salt son yöresel seçim sonuçlarına bakarak milletvekili dağılımını öngörmek yanıltıcı olabilir.
Ekonomik gelişimler, emekli ve görevlilerin başvurular, aday listeleri, ittifaklar ve genel siyasi atmosfer Çanakkale'deki sandık sonucunu direkt etkileyebilir.
İLÇELERDEKİ TABLO SEÇİMİN KADERİNİ BELİRLEYEBİLİR
Çanakkale'de milletvekili seçiminde salt Merkez ilçedeki neticeler değil, ilçelerdeki oy dağılımı da büyük ölçekli önem barındırıyor.
Biga, Çan, Bayramiç, Ayvacık ve diğer ilçelerdeki parti performansları, 4 milletvekilliğinin dağılımında belirleyici olabilecek oy farklarını oluşturuyor.
Özellikle AK Parti'nin kuvvetli olduğu bölgelerde oyunu koruması, CHP'nin merkez ve ilçelerdeki üstünlüğünü sürdürmesi ve İYİ Parti'nin 2023'teki seviyesine ne ölçüde yaklaşacağı seçim matematiğinin esas başlıkları arasında bulunuyor.
AK PARTİ'NİN SAHA ÇALIŞMASI ÇANAKKALE'DE NE GETİRİR?
AK Parti'nin iddia edilen ekim ayı bölge çalışmasının Çanakkale'de nasıl uygulanacağı ise şimdiden merak meselesi.
Teşkilatların hemşehrinin taleplerini direkt dinlemesi ve bunları genel merkeze taşıması halinde, Çanakkale'de emeklilerden görevlilere, çiftçilerden esnafa kadar değişik kesimlerin taleplerinin seçim stratejisinde nasıl karşılık bulacağı önem kazanacak.
Ancak şu safhada bunun Çanakkale'deki oy oranlarına direkt nasıl yansıyacağını söylemek mümkün değil.
ŞİMDİLİK EN GÜÇLÜ VERİ 2023 SONUCU
Eldeki en somut genel seçim verisi 2023 neticeler.
Bu sonuçlara göre Çanakkale'de 2 CHP, 1 AK Parti ve 1 İYİ Parti olarak bir milletvekili dağılımı oluşmuştu.
2024 yöresel seçimleri ise CHP'nin il tamamında oyunu artırdığını, AK Parti'nin ikinci sıradaki konumunu koruduğunu, İYİ Parti'nin ise 2023 genel seçimine göre gerilediğini gösterdi.
Fakat olası erken seçim için henüz güncel bir milletvekili seçimi anketi bulunmadığından, “şu parti kesin şu kadar vekil çıkarır” demek için erken.
ÇANAKKALE'DE YARIŞIN ANAHTARI 3 PARTİDE
Bugünkü veriler ışığında Çanakkale'de milletvekili yarışının ana aktörleri CHP, AK Parti ve İYİ Parti olarak öne çıkıyor.
CHP'nin 2 milletvekilini koruyup koruyamayacağı, AK Parti'nin 2023'te kaybettiği ikinci milletvekilliğini geri almak için oyunu ne kadar artırabileceği ve İYİ Parti'nin 2023'teki yüzde 16,30'luk seviyesini koruyup koruyamayacağı seçim sonucunun en belirleyici soruları olacak.
Eğer AK Parti'nin bölge faaliyeti iddiası gerçekleşir ve Türkiye tamamında seçim hazırlığı hız kazanırsa, yaklaşan aylarda Çanakkale'deki siyasi hareketlilik de artabilir.
Şimdilik sandık matematiği CHP 2, AK Parti 1, İYİ Parti 1 tablosunu ortaya koyuyor. Ancak siyasi dengelerde yaşanabilecek birkaç puanlık değişim bile Çanakkale'nin 4 milletvekilinin dağılımını tamamen değiştirebilir.
Bu nedenle olası bir erken seçimde Çanakkale bakımından asıl soru salt “Kim birinci olur?” değil, “Hangi parti kaç puan alır ve bu oylar 4 milletvekilliğine nasıl dönüşür?” olacak.
SON YORUMLAR