Çanakkale’nin Biga Yarımadası ve Kazdağları başta olmak üzere tabii yaşam alanlarında görülen yeşil peygamberdevesi, ilginç yaşam döngüsü ve dikkat çekici avlanma özellikleriyle doğanın en ilginç canlıları arasında yer alıyor. Çanakkale’de Orman Yüksek Mühendisi Mehmet Akkan, toplumsal medya organları hesabından yaptığı paylaşımla peygamberdevesinin bilinmeyen özelliklerini anlattı. Özellikle dişisinin çiftleşme süresince erkeğini yiyebilmesi ise bu canlıya dönük merakı artırdı.

ÇİFTLEŞME SIRASINDA ERKEĞİNİ YİYOR

Bilimsel adı Mantis religiosa olan yeşil peygamberdevesi; peygamber böceği, dua böceği, namaz böceği, dua eden böcek, dua eden çekirge ve gelin böceği gibi isimlerle de biliniyor.

Peygamberdevesinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, dişisinin çiftleşme süresince erkeğini yiyebilmesi. Seksüel yamyamlık olarak adlandırılan bu davranışta dişi, erkeği çiftleşme süresince veya akabinde tüketebiliyor. Erkeğin vücudundan elde edilen besinlerin yumurtaların gelişimine katma değer sağlayabildiği belirtiliyor.

YAŞAM DÖNGÜSÜ BİR YIL SÜRÜYOR

Peygamberdevelerinin yaşam döngüsü takriben bir yıl devam ediyor. Dişiler sonbaharda, ağaç kabukları, çalılar ve kayalar gibi korunaklı alanlara yumurtalarını bırakıyor.

Yumurtalar, koyu kahverengi ve çizgili, kozaya benzeyen koruyucu bir kapsül içerisinde bulunuyor. Bir yumurta kesesinde takriben 100 ila 200 yumurta yer alabiliyor. Bu kapsül, yumurtaları olumsuz hava koşullarına ve tabii düşmanlara karşı koruyor.

İlkbaharda yumurtalardan çıkan yavrulara nimf adı veriliyor. Erişkinlerine benzeyen ancak daha ufak olan nimfler, gelişim süreçlerinde 6 ila 9 kez gömlek değiştiriyor. Sonbaharın başlarında yetişkin hale gelen peygamberdeveleri, yaşam döngülerini tamamlıyor.

180 DERECE DÖNEBİLEN KAFALARIYLA USTA AVCILAR

Peygamberdeveleri, doğanın en verimli avcılarından biri olarak biliniyor. Üçgen biçimindeki kafalarını neredeyse 180 derece döndürebilmeleri, çevrelerini gözlem etmelerini kolaylaştırıyor.

Ön bacaklarını dua ediyormuş gibi göğüslerinin önünde birleştirerek avlarını bekliyorlar. Bu kendine has duruşları, isimlerinin de kaynağını oluşturuyor.

Etçil ve yırtıcı olan peygamberdeveleri; kene, sinek, çekirge, cırcır böceği, tahtakurusu ve bitkilere zarar veren diğer ufak böceklerle besleniyor. Yaprak bitleri ve tırtıllar gibi ziraat alanlarında zarara yol açan canlıları da tüketmeleri dolayısıyla tabii haşere kontrolünde kayda değer bir rol üstleniyorlar.

KENDİLERİ DE DOĞADA BİRÇOK CANLIYA YEM OLUYOR

Usta avcı olmalarına rağmen peygamberdeveleri de doğadaki diğer canlılar için besin kaynağı oluşturuyor. Özellikle yavru dönemlerinde oldukça savunmasız olan bu böcekler, çeşitli tabii düşmanla karşı karşıya kalıyor.

Kargalar, sığırcıklar, baykuşlar, atmacalar ve örümcekkuşları gibi kuşlar peygamberdevelerini avlayabiliyor. Kertenkeleler, bukalemunlar, geniş çaplı kurbağalar, ufak yılanlar, fareler, tarla fareleri, sincaplar ve kirpiler de bu böceklerle beslenebiliyor.

Kurt örümcekleri ve geniş çaplı ağ ören bahçe örümcekleri peygamberdevelerini tuzağa düşürebiliyor. Bazı geniş çaplı yaban arısı türleri ise onları felç ederek larvalarına besin olarak taşıyabiliyor.

Daha geniş çaplı peygamberdeveleri ufak veya zayıf olan diğer peygamberdevelerini de yiyebiliyor. Yumurtadan yepyeni çıkan yavrular ise karıncalar, ufak örümcekler ve kurbağalar aracılığıyla avlanabiliyor. Hatta karınca kolonileri, yepyeni açılmış bir yumurta kesesinden çıkan yüzlerce yavruyu kısa zamanda tüketebiliyor.

KAMUFLAJ SAYESİNDE DÜŞMANLARINDAN SAKLANIYOR

Peygamberdevelerinin hayatta kalmasını sağlayan en önem taşıyan özelliklerinden biri de kamuflaj yetenekleri. Yaşadıkları çevrenin renklerine ve görünümüne uyum sağlayarak hem düşmanlarından saklanıyor hem de avlarına fark edilmeden yaklaşabiliyorlar.

Yeşil ya da kurumuş bir yaprağa, ince bir dala, likene, parlak renkli bir çiçeğe hatta karıncaya benzeyen görünümleriyle dikkat çekiyorlar. Bazı türlerde karınca taklitçiliği de görülüyor.

Genellikle bitkiler arasında yaşamayı tercih eden peygamberdeveleri, hareketsiz kalarak avlarını bekliyor ve münasip anda saldırıya geçiyor.

İnsanlar için tehlikeli olmayan bu böceklerin zehirleri veya sokma özellikleri bulunmuyor. Ancak yakalandıklarında tıslama sesi çıkararak kendilerini savunmaya çalışabiliyorlar.

ADI NEDEN PEYGAMBERDEVELİSİ?

Peygamberdevesinin ismi, fiziksel görünümünden ve duruşundan geliyor. Ön bacaklarını yukarı kaldırarak göğsünün önünde birleştirmesi, dua eden veya namaz kılan bir insanı andırıyor. Bu nedenle Türkçede peygamber böceği, namaz böceği ve dua böceği gibi isimlerle anılıyor.

İngilizcede de aynı duruşa atıfta bulunularak 'praying mantis', yani dua eden mantis adı kullanılıyor.

'Deve' kelimesinin ise uzun boyun yapısı ve eğik baş duruşunun deveyi andırmasından kaynaklandığı ifade ediliyor.

MEHMET AKKAN’DAN KAZDAĞLARI VURGUSU

Çanakkale Orman Yüksek Mühendisi Mehmet Akkan, paylaşımında peygamberdevesinin sadece ilginç özellikleriyle değil, ekosisteme sağladığı katkılarla da kayda değer bir canlı olduğuna işaret etti.

Entomolojinin, böcekleri ve onların insanlarla, çevreyle ve diğer organizmalarla ilişkilerini inceleyen bilim dalı olduğunu ifade eden Akkan, fakültede aldığı entomoloji derslerini de hatırlattı.

Akkan, bu alandaki hocalarından merhum Prof. Dr. Mehmet Serez'i rahmet ve minnetle anarken, Prof. Dr. Mahmut Eroğlu ve Prof. Süleyman Akbulut'a da saygılarını iletti. Dr.

Kazdağları'nın tabii zenginliğine vurgu yapan Mehmet Akkan, paylaşımını şu sözlerle tamamladı:

"Kazdağları Hayat Verir, Yaşatır ve Herkese İyi Gelir."

"Kazdağları Yaşatır, Korur ve Umut Verir."

Çanakkale’de 7 firari cezaevine gönderildi!
Çanakkale’de 7 firari cezaevine gönderildi!
İçeriği Görüntüle

Doğanın önem taşıyan parçalarından biri olan peygamberdeveleri, hem zararlı böceklerin kontrolünde üstlendikleri sorumluluk hem de başka canlılara besin olmalarıyla ekosistemin sağlıklı işleyişine katma değer sağlıyor.

Dişisi Erkeğini Yiyor

Muhabir: Bahar Karakurt