Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Ziraat Fakültesi akademisyenlerinin geliştirdiği "GenoPixel" adlı tohum analiz sistemi, TEKNOFEST 2026 Tarım Teknolojileri Yarışması'nda birincilik ödülüne kıymet bulundu.
ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü'nde sorumluluk yapan Dr. Selçuk Çetin, Prof. Dr. Öğr. İskender Tiryaki ve Dr. Üyesi Uğur Sarı aracılığıyla geliştirilen GenoPixel, cep telefonu kamerasıyla kendine has aydınlatmalı bir kabinde fotoğraflanan tohumun kabuk yüzeyinin kırmızı, yeşil ve mavi renk bilgilerini hesaplıyor.
Bu malumatlar, tohumun rengini bilgisayarın hesaplayabileceği sayılarla ifade etmeyi sağlayan "CIE Lab" renk sistemine dönüştürülüyor. Böylece tohum çeşitleri arasındaki açıklık, koyuluk ve renk tonu bakımından farklılıklar ölçülerek karşılaştırılabiliyor.
Şu ana kadar keten ve kuru fasulye tohumlarında denenen sistem aracılığıyla elde edilen verilerin, bitki çeşitlerinin özelliklerinin incelenmesi ve yepyeni çeşit geliştirmeye dönük araştırmalarda kullanılması amaçlanıyor.
- Pahalı cihazlara iktisadi alternatif
Sistemin geliştiricilerinden Dr. Selçuk Çetin, AA muhabirine, girişimi tohumların renk özelliklerini ölçmek için kullanılan profesyonel cihazlara daha iktisadi bir alternatif oluşturmak gayesiyle geliştirdiklerini ifade etti.
Tohum kabuğunun renginin bitki ıslahı çalışmalarında önem taşıyan özelliklerden biri olduğunu ifade eden Çetin, profesyonel renk ölçüm cihazlarının üst düzey masraflı olabildiğini ve bunların bir bölümünün yurt dışından temin edildiğini ifade etti.
Çetin, GenoPixel'in mesai yöntemine yönelik şu malumatlar verdi:
"GenoPixel, tohumların fotoğraflarını inceleyerek tohumun rengini açıklık, koyuluk ve renk tonu bakımından bilgisayarın hesaplayabileceği sayılarla ifade etmeyi sağlayan CIE Lab renk sistemine dönüştürüyor. Buna 'sayısal fenotipleme' deniyor. Böylece gözle kolayca fark edilemeyen renk farklılıkları belirlenebiliyor ve tohumlar arasındaki renk özellikler karşılaştırılabiliyor. Geliştirdiğimiz sistemle profesyonel renk ölçüm cihazlarının yaptığı analizlere daha iktisadi ve erişilebilir bir alternatif sunmayı amaçlıyoruz. GenoPixel, tohumların fotoğraflarını çekerek renklerini sayısal değerlere dönüştürüyor. Tohumlar arasındaki farklılıkların daha çabuk ve nesnel biçimde değerlendirilmesini sağlamak istiyoruz."
Bilgisayar programının tohumları fotoğraflarda arka plandan ayırarak renklerini hesapladığını söyleyen Çetin, sonuçların elektronik tablolara kaydedildiğini ve muhtelif tohum örneklerinin karşılaştırılabildiğini dile getirdi.
- Bitki ıslahı çalışmalarına katma değer sağlayacak
Çetin, tohumların renk özelliklerinin muhtelif bitki çeşitlerini karşılaştırmak ve kalıtsal özelliklerini incelemek için kullanılabildiğini ifade etti.
Sistemden elde edilen verilerin, muhtelif tohumların özelliklerinin belirlenmesine ve bitki ıslahı çalışmalarına katma değer sağlayabileceğini ifade eden Çetin, renk ölçümlerinin çimlenme ve çevresel stres deneyleriyle beraber değerlendirilmesi halinde bitkilerin kuraklık gibi koşullara tepkilerinin araştırılmasına da yardımcı olabileceğini ifade etti.
Çetin, renk ölçümünün tek başına tohumun kalitesini, çimlenme kapasitesini veya kuraklığa dayanıklılığını kesin olarak göstermediğini, bu özelliklerin akademik deneylerle doğrulanması gerektiğini dile getirdi.
- Arazi çalışmalarında da kullanılabilecek
Görüntüleme kabininin taşınabilir güç kaynağıyla çalışabilecek surette tasarlandığını ifade eden Çetin, münasip koşullar sağlandığında sistemin laboratuvar dışında da kullanılabileceğini ifade etti.
Proje çalışmalarına Ağustos 2025'te başladıklarını ve geliştirme sürecinin Eylül 2026'ya kadar devam ettiğini dile getiren Çetin, GenoPixel'in üniversiteler, tohum kuruluşlar, gen bankaları ve tohum değerlendirme merkezlerinde kullanılabileceğini belirtti.
Çetin, seri üretimle sistemin maliyetinin daha da düşmesini beklediklerini sözlerine ekledi.
SON YORUMLAR