Teklifle Sermaye Piyasası Kanunu'nun bağlantılı hükmü uyarınca Sermaye Piyasası Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarından bu düzenlemenin yayımı tarihselde tasfiyesi tamamlanmamış olanların adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiyesine, bu fonların malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına, fon kayıp ve zararının sorumlulardan tahsiline ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahibine ödenmesine dair usul ve esasların düzenlenmesi hedefleniyor.
Teklifin hükümleri, belirtilenler dışındaki diğer yatırım fonları bakımından genel veya aralıksız bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacak.
Öte yandan düzenleme kapsamındaki bazı tanımlar da hüküm altına alınıyor.
Düzenlemenin, "Tasfiyenin yürütülmesine dair genel esaslar ve fon pay sahipliğinin belirlenmesi" başlıklı hükmüne göre, fonların tasfiyesi Sermaye Piyasası Kurulunun gözetim ve denetiminde, tasfiye ile sorumluluklu müesseseler aracılığıyla yürütülecek, Kurul, tasfiye sürecinin aşamalarını, fon varlıklarının tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahipliğinin belirlenme şeklini, ara ve nihai ödemeyi, dağıtım sırasını ve tasfiyeye dair diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak.
Tasfiye ile sorumluluklu müesseseler, yatırımcı menfaatini, bağlantılı varlığın piyasa koşullarını ve fon portföy yapılarını, fon varlıklarının korunmasını ve fon pay sahiplerinin müşterek menfaatini gözeterek mümkün olan en üst düzey iktisadi kıymetin elde edilmesi hedefiyle gerekli özeni gösterecek. Borsada oluşan bedelin bağlantılı varlığın gerçek değerini yansıtmadığının veya tasfiyeyi geciktireceğinin Kurulca belirlendiği hallerde, tasfiye işlemlerinde geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve kendine has işlem bildirimi yöntemleri ile geçici olarak değişik bir bedel marjı uygulanmasına ve sermaye piyasası mevzuatıyla Borsa mevzuatında mevcut diğer yöntemlerin kullanılmasına Kurulca karar verilebilecek. Kurul, tasfiye ile sorumluluklu kuruluşların talebi konusunda bağlantılı varlıkların Borsa dışında satışına onay verebilecek. Bu kapsamda yapılacak satış işlemleri bakımından, Kurulun yatırım fonlarına dair düzenlemelerinde mevcut kısıtlamalar uygulanmayacak. Borsada veya Borsa dışında yapılacak satış yoluyla varlıkları satın alacak yatırımcıların bu işleme husus olan varlıkları belirli bir süre Borsada satamayacağına ve bu varlıkların Borsada satılması sonucunu doğuracak biçimde herhangi bir işlemde bulunamayacağına Kurulca karar verilebilecek.
Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun idare ve tasfiyesi için düzenlenen zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak biçimde geri kazanım hesabına aktarılacak.
Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul AŞ (Borsa), Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile sorumluluklu müesseseler, portföy idare kuruluşlar, portföy saklama müesseseler ile diğer sermaye piyasası müesseseler ve kamu müessese ve müesseseler, bu düzenlemenin uygulanması için gerekli detay ve belgeleri Kurula, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) istekler konusunda gecikmeksizin vermekle yükümlü olacak. Bu müessese ve müesseseler kendine has mevzuatlarında mevcut gizlilik ve sır saklamaya dair hükümlere dayanarak detay vermekten imtina edemeyecek.
Fon pay sahipliği, tasfiye ile sorumluluklu müesseseler aracılığıyla MKK, Takasbank, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS), portföy saklama müesseseler ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları mutabık hale getirilerek fon ve hesap bazında saptama edilecek.
Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Piyasa bozucu eylemler", "Bilgi suistimali", "Piyasa dolandırıcılığı" başlıklı hükümlerinde yapılan fiillerin, Kurulun 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar aracılığıyla işlenmesi veya bu fonlarla ile beraber hareket edilmesi ya da fonların iştirakiyle işlenmesi halinde bu fiilleri işlediği veya bu fonlarla ile beraber hareket ettiği Kurulca saptama edilen kişi ve kurumlara, Kurulun sözü edilen tarihli kararları uyarınca tasfiyesine karar verilen fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.
"Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödeme"
Teklifin "Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödeme" başlıklı hükmüne göre, fon malvarlığının nakde çevrilmesi sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay bedeli ile ödemeye esas katılma payı adetleri aracılığıyla hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yeterli olmaması halinde, Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Piyasa bozucu eylemler", "Bilgi suistimali", "Piyasa dolandırıcılığı" başlıklı hükümlerinde yapılan fiillere için hüküm saklı kalmak kaydıyla, tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde dikkate alınacak fon pay sahibinin net yatırım tutarı, fona, fon pay sahibi aracılığıyla fiilen düzenlenen her bir nakit girişinin ve çıkışının tasfiye tarihsele kadar Türkiye İstatistik Kurumu aracılığıyla açıklanan tüketici bedel endeksi ile yurt içi çiftçi bedel endeksindeki değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm usulü uygulanarak bulunacak giriş ve çıkış tutarlarından, giriş tutarının çıkış tutarından fazla olması durumunda, fondan fon pay sahibine düzenlenen her bir nakit çıkışının tutarının ilk giren ilk çıkar esası ile düşülmesi suretiyle MKK aracılığıyla hesaplanacak.
Fon pay sahiplerinin tasfiye bakiyesinden alacakları ödemelerden mahsup edilmek üzere, bağlantılı hüküm uyarınca hesaplanan net yatırım tutarının endeksleme uygulanmaksızın mevcut kısmını geçmemek kaydıyla, Kurulca belirlenen fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek. Fon pay sahiplerine yapılacak ara ödeme tutarı, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarının hesaplandığı tarihten bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan, bağlantılı fon pay sahibinin hesabında mevcut fon katılma paylarının toplam değerini aşamayacak. Fonun önceki gün sonu bedeli, ihtiyaç duyulan detaylar tasfiye ile sorumluluklu kuruluşlardan temin edilerek, bağlantılı güne dair düzenlenen değerleme ile Takasbank aracılığıyla hesaplanan bedel olacak.
Dağıtılabilir nakdin düzenlemeye göre hesaplanan net yatırım tutarlarının ve/veya düzenlemeye göre hesaplanan ara ödeme tutarlarının tamamını karşılamaya yetmemesi halinde Kurul, bulunan nakitten mümkün olan en fazla sayıda fon pay sahibinin tam yararlanması hedefiyle, net yatırım tutarı en düşük olan fon pay sahibinden başlanmak suretiyle ödeme yapılmasına ve/veya tüm fon pay sahipleri bakımından uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenerek bu tutara kadar ödeme yapılmasına karar vermeye yetkili olacak. Bu kapsamda yapılacak ödemelerde hiçbir fon pay sahibine net yatırım tutarını, ödeme tutarının hesaplandığı tarihten ve/veya tasfiye tarihselden önceki gün sonu itibarıyla hesaplanmış hak ve alacak tutarlarını veya düzenlemede öngörülen 1 milyon Türk lirası tutarındaki ara ödeme tavanını aşan ödeme yapılamayacak. Ara ödeme karşılığı herhangi bir katılma payı iade işlemi yapılamayacak. Söz hususu katılma payları nihai tasfiye ödemeleri süresince iade edilecek.
Kurulun 17 Eylül 2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen fonlarda, gerçeğe aykırı olarak oluşan kıymetler aracılığıyla katılma paylarını fona tasfiye tarihsele kadar iade etmek suretiyle ödeme almış olan kişilerin, fona fiilen yaptıkları yatırım tutarı ile fonda kalınan süre dikkate alınarak, fon unvanı esas alınarak aynı yatırım stratejisi kategorisinde olduğu kabul edilen yatırım fonlarının yıllık ortalama getirisi baz alınmak suretiyle Kurulca belirlenecek yöntemle hesaplanan emsal getiri tutarının toplamını aşan kısmı, Kurulca ilan edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilecek. Emsal getirinin belirlenmesinde, Kurulun 17 Eylül 2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen fonların getirileri hesaplamaya dahil edilmeyecek. Bu fonların malvarlığında mevcut ve fiyatlarının gerçeğe aykırı olarak oluştuğu Kurulca saptama edilen paylardan kazanç elde eden kişilerce, söz hususu paylardan elde edilen getirinin, payın elde tutulduğu süreçte bağlantılı payın dahil olduğu endeksin ve/veya Kurulca belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütlerinin getirisi esas alınarak hesaplanan olağan getiriyi aşan kısmı, Kurulca ilan edilen genel hisse iade hesabına isteğe bağlı olarak iade edilebilecek. Emsal fon grubunun, hesaplama döneminin, yıllık ortalama getirinin hesaplanma yönteminin, payın olağan getirisinin ve iade edilecek tutarın belirlenmesinde kullanılacak endeks, emsal, süreç ve hesaplama yöntemi ile bu fıkranın uygulanmasına dair diğer usul ve esasların belirlenmesine Kurul yetkili olacak.
Nihai ödemede, fon pay sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan daha önce düzenlenen ödemeler mahsup edilecek.
Kanun teklifinde, "Fon malvarlığından mevzuata aykırı çıkarılan değerler ve şahsi sorumluluk" başlıklı hükümle fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılan değerlerin kapsamı ve bu sebeple doğan zarara veya kayba için sorumluluk düzenleniyor.
Buna göre, fon malvarlığından mevzuata aykırı olarak veya mevzuata şeklen münasip olsa dahi fonun menfaatine münasip gerçek bir iktisadi amacı bulunmaksızın, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo veya benzeri işlem ve sözleşmeler yoluyla ilişkili taraflar, hakim müşterekler, yöneticiler, bunların aracısız veya dolaylı denetim ettikleri kişiler yahut diğer üçüncü kişiler lehine çıkarılan veya aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen veya değerlendirilmesi suretiyle elde edilen kıymetler fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılmış kıymet addedilerek fon zarara veya kayba uğratılmış sayılacak. Zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy idare kuruluşu sorumlu olacak. Bu tutarın portföy idare şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması halinde, fonun zarara veya kayba uğratılmasında sorumluluğu Kurulca belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kişilerle ile beraber hareket ettiği saptama edilenler, şahsen sorumlu olacak.
Bu hüküm kapsamındaki kişilerin görevlerinden ayrılmış olmaları, sorumluluk yaptıkları veya idare ya da denetimi ellerinde bulundurdukları süreçte gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
Düzenlemenin "Elkonulan ve müsadere edilen malvarlığı değerleri ve geri kazanım hesabı" başlıklı hükmü dahilinde bulunmayan vaziyetler bakımından Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fon bakımından zarar veya kayıp tutarını, zarar veya kayıpta sorumluluğu mevcut gerçek ve tüzel kişileri ve sorumlu oldukları tutarları belirleyerek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) bildirecek.
SPK'nin bildirimi konusunda sorumluların malvarlığından geri kazanım sağlanması hedefiyle, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun dahilinde TMSF aracılığıyla tahsil ve gözlem işlemleri başlatılacak. TMSF, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve Bankacılık Kanunu'nun bağlantılı hükümlerini uygulama yetkisine haiz olacak. Bu hüküm dahilinde açılacak davalarla bağlantılı olarak İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
Elkonulan ve müsadere edilen mallar
Teklifle, ceza incelemesi ve kovuşturması dahilinde elkonulan veya müsadere edilen malvarlığı değerlerinin, fonla hukuki ve iktisadi bağlantısı bulunduğu ölçüde geri kazanım sistemine dahil edilmesi sağlanacak.
"Elkonulan ve müsadere edilen malvarlığı değerleri ve geri kazanım hesabı" başlıklı hükme göre, bu düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller sebebiyle sürdürülen incelemeler dahilinde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) bağlantılı hükümleri uyarınca elkoyma kararı verilebilecek. Elkonulan malvarlığı kıymetler arasında, fona aracısız iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası taşıtlar bulunması halinde bunlar, CMK'nin bağlantılı hükümleri uyarınca bağlantılı fona veya geri kazanım hesabına Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemece iade edilecek. Bu düzenleme dahilinde SPK'nin yaptığı suç duyurularına dayanak raporlar, CMK'nin bağlantılı hükümlerince yapılan suçtan elde edilen kıymete dair rapor sayılacak.
Doğrudan fona devredilemeyen ve sorumlulara ait gayrimenkul gibi diğer malvarlığı kıymetler bakımından TMSF'nin kayyum olarak atanabilmesine ve Bankacılık Kanunu'nda tanınan yetkileri kullanarak bu kıymetler dava sonucu beklenmeksizin satmasına veya tasfiye etmesine fırsat sağlanıyor.
Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerlerin, Hazineye hasılat kaydedilmeksizin bağlantılı yatırım fonuna, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise geri kazanım hesabına aktarılmasına mahkemece karar verilecek.
Bu düzenleme dahilinde tahsil ve/veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı malvarlığı değerlerinden bağlantılı fona veya fon pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen tutarlar, TMSF nezdinde her bir fon için ayrı alt hesaplarda geri kazanım hesabı olarak izlenecek. Bu tutarlar TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı olacak.
Geri kazanım hesabında mevcut tutarlar sadece bağlantılı fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilecek, başka bir hedefle kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacak.
Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, düzenlenen zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF aracılığıyla tasfiye ile sorumluluklu müesseseye, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise SPK aracılığıyla bildirilen fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) aktarılacak. Ödemeler YTM aracılığıyla katılma payı sahipliği oranında yapılacak. Nihai dağıtım hariç olmak üzere, dağıtım sonucunda bir fon pay sahibine yapılacak ödemenin, ödeme yöntemine dair işlem ve aktarım masraflar dikkate alınarak SPK aracılığıyla belirlenecek asgari ödeme tutarının altında kalması halinde, bu tutar fon pay sahibi adına izlenecek ve sonraki dağıtımlarda hak kazanılan tutarlara eklenecek, birikmiş tutarın asgari ödeme tutarına ulaşması halinde fon pay sahibine ödeme yapılacak.
Geri kazanım hesabına gelen veya aktarılan bir tutarın birden fazla fon ile bağlantılı olması durumunda fonlar arasında dağıtımına dair usul ve esaslar fon türleri, likidite yeterlik oranı, fon katılma payı sahipliği yapısı, yatırımcının korunması, bağlantılı fonlardaki tasfiye oranı ve benzeri kıstaslar dikkate alınarak SPK aracılığıyla belirlenecek.
Teklifle, düzenlemenin uygulanmasında gerekli görülen durumlarda, koşulları Kurul Karar Organı aracılığıyla belirlenmek üzere, bu Kanunun uygulanmasından doğan işler, açılacak dava ve gözlemler için SPK ve YTM aracılığıyla dışarıdan avukatlık servisi ile muhasebe ve yazılım geliştirme servisler temin edilebilecek.
Düzenlemenin uygulanmasına dair usul ve esaslar SPK aracılığıyla, TMSF'nin sorumluluk alanına giren hususlarda TMSF'nin görüşü alınarak belirlenecek.
Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde Sermaye Piyasası Kanunu, CMK, Bankacılık Kanunu ve bağlantılı diğer mevzuatın bu düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.
SON YORUMLAR