Amerikalı mucit Seth Wheeler'ın tuvalet kağıdı rulolarıyla bağlantılı 1891 yılında aldığı patentler, yıllardır devam eden "üstten mi, alttan mı" tartışmasının en önceki belgelerinden biri olarak gösteriliyor. Patent belgelerinde rulodan ayrılan kağıdın üst taraftan gelerek öne doğru sarktığı görülüyor.
135 yıllık çizimde yön açıkça görülüyor
Wheeler'ın 1891 tarihli patentinde ana maksat aslında tuvalet kağıdının hangi yönde asılması gerektiğini belirlemek değildi. Patent, kağıdın rulodan ayrılması ve yaprakların daha rahat koparılmasıyla bağlantılı uygulamalı bir tasarımı anlatıyordu.
Ancak patentte kullanılan çizim yıllar sonra bambaşka bir tartışmanın merkezine yerleşti. Çizimde kağıdın serbest ucu rulonun arkasından duvara doğru değil, rulonun aracılığıyla geçirilerek ön taraftan aşağı sarkıyor. Bu nedenle çok sayıda kullanıcı patent çizimini "üstten asma" yönteminin tarihsel kanıtı olarak kabul ediyor.
Gönderilen kaynakta da görgü ve nezaket uzmanı Jackie Vernon-Thompson'ın aynı yöntemi önerdiği aktarılıyor. Vernon-Thompson, kağıdın üstten gelmesinin hem kullanım kolaylığı hem de hijyen bakımından daha münasip olduğunu savunuyor.
Hijyen yönünden öne çıkan ayrıntı
Üstten asma yöntemini savunanların en önem taşıyan gerekçelerinden biri kağıdın duvardan uzak durması.
Kağıdın ucu rulonun arkasından çıktığında kullanıcı serbest ucu bulmak için elini duvara veya rulonun çeşitli bölümlerine daha fazla temas ettirebiliyor. Vernon-Thompson da bilhassa müşterek kullanılan tuvaletlerde bu temasın azaltılmasının daha doğru olacağını belirtiyor.
Bilimsel girişimler, tuvalet ve lavabo çevresindeki yüzeylerde mikroorganizma bulunabildiğini ve eller ile kağıt dispenserleri arasında çapraz bulaşmanın mümkün olduğunu gösteriyor. Örneğin kağıt havlu dispenserleri üzerinde gerçekleştirilen bir girişimde kirlenmiş yüzeylerden temiz ellere bakteri aktarımı gözlendi. Ancak hâlihazırdaki girişimler tuvalet kağıdının "üstten" ve "alttan" asılmasını aracısız karşılaştırarak bir yönün kesin biçimde daha emniyetli olduğunu ortaya koymuyor.
Evde kedi varsa işler değişiyor
Kedi sahipleri yıllardır çeşitli bir yöntem kullanıyor. Kullanıcıların aktardığına göre kağıt üstten sarktığında kedinin patisiyle ruloya vurması bütün kağıdın süratle çözülmesine neden olabiliyor.
Rulo ters çevrilip kağıt duvar aracılığıyla gelecek tarzda yerleştirildiğinde ise aynı hareket çoğu zaman rulonun sadece kendi ekseni etrafında dönmesine yol açıyor. Reddit'teki çeşitli başlıklarda pek çok kedi sahibi tam olarak bu yüzden "alttan" yöntemini tercih ettiğini söylüyor.
Benzer gerekçe ufak çocukların bulunduğu evler için de dile getiriliyor.
Sonuçta doğru yön hangisi?
Tarihsel tasarıma bakıldığında cevap oldukça net görünüyor: Kağıdın serbest ucunun rulonun aracılığıyla gelerek ön taraftan aşağı sarkması.
Seth Wheeler'ın 1891 tarihli patent çizimi de rulonun bu tarzda kullanıldığını gösteriyor. Kullanım kolaylığı ve duvarla teması azaltma yönünden da üstten yöntem mantıklı bir avantaj temin ediyor.
Ancak bunu "bilim insanlarının kesin olarak kanıtladığı tek doğru yöntem" biçiminde değerlendirmek doğru değil. Bugünkü veriler daha çok tarihsel tasarım, kullanım kolaylığı ve temasın azaltılması aracılığıyla üstten asma yöntemini destekliyor.
Kedi veya ufak çocuk mevcut evlerde ise yıllardır süren tartışmanın cevabı değişebiliyor.
SON YORUMLAR