10. Çanakkale Bienali, dokuz ülkeden 60’ın üzerinde sanatçının katılımıyla 10 Ekim’de Troya Müzesi’nde açıldı. Çanakkale Bienali İnisiyatifi’nin (CABININ) kuruluşunun 20. yılına denk gelen “Metcezir // Ebb & Flow” başlıklı edisyon, su ve toprağın ilişkisini kıyı ekolojileri, seramik üretimi ve kültürel hafıza üzerinden ele alıyor. Kent merkezinden Troya, Yukarı Tartışık, Adatepe ve Küçükkuyu’ya yayılan 15 mekânın yer aldığı programda, ilk kez sunulan “Özel Odak: Seramik” bölümü de bulunuyor. Ana sergiler 20 Kasım’a kadar ziyaret edilebilecek; söyleşi, panel, çocuk ve yetişkin atölyeleri, konser ve film gösterimleri 27 Kasım’a dek sürecek.

10. Çanakkale Bienali, 10 Ekim’de Troya Müzesi’nde düzenlenen törenle açıldı. Sanatçılar, kültür ve sanat dünyasından konuklar, kamu kurumları ve üniversite temsilcileri ile bienalin destekçileri, 2008’den bu yana süren bienal yolculuğunun onuncu edisyonu için bir araya geldi. “Metcezir // Ebb & Flow” başlıklı bienalin sergi ve etkinlik programında, kent merkezinden Troya, Yukarı Tartışık, Adatepe ve Küçükkuyu’ya uzanan 15 mekân yer alıyor.

^{Yirmi yıllık hayal onuncu edisyonda}

10. Çanakkale Bienali’nin Troya Müzesi’nde gerçekleşen açılış konuşmalarında bienalin kurucusu Seyhan Boztepe, yönetici küratör Deniz Erbaş, Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı Niyazi Önen ve Kaleseramik Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Süleyman Soysal, bienalin kentteki birikimini ve bu sürekliliği mümkün kılan iş birliklerini ele aldı. “Çanakkale’ye bienal çok yakıştı” diyen Seyhan Boztepe, yirmi yılı aşkın süre önce kurulan hayalin onuncu edisyona ulaşmasından duyduğu mutluluğu paylaştı; kültür ve sanat yolculuğunun genç kuşaklarla sürmesini diledi. Bienalin yönetici küratörü Deniz Erbaş, büyük kentlerin dışında bir bienali sürdürmenin yerel kurumlar, üniversite, sivil toplum, sanatçılar ve destekçiler arasında kurulan dayanışmaya dayandığını vurguladı.

Bienalin ana destekçilerinden Dardanel’in Yönetim Kurulu Başkanı Niyazi Önen, “Çanakkale’de doğduk, Çanakkale’de büyüdük” sözleriyle şirketin kentle bağını anlattı. Önen, kültür, sanat ve spora verilen desteği, Çanakkale’ye karşı sorumluluklarının bir parçası olarak değerlendirdi. Bienalin diğer ana destekçisi Kale Grubu adına açılışta konuşan Kaleseramik Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Süleyman Soysal ise Kale’nin köklerinin bulunduğu bu coğrafyada seramiğin taşıdığı hafızaya dikkat çekti. Troya Müzesi’nin arkeolojik mirasıyla çağdaş sanatın yan yana gelmesini, geçmiş ile bugün arasında kurulan bağ üzerinden yorumladı; Kale Grubu ve Kale Tasarım ve Sanat Merkezi’nin seramik seçkisine katkısını aktardı.

Bienali’nin Troya Müzesi’nde gerçekleşen açılışında, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu Genel Müdürü Mustafa Tanrıverdi ile Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir de konuştu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. R. Cüneyt Erenoğlu, Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek ve Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman da törende söz aldı.

Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek, “Bir kentte kültür ve sanat varsa o kent çok iyi yolda demektir, özgür demektir” sözleriyle kültür ve sanatın kent yaşamındaki öneminin altını çizdi. Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman ise bienalin sürekliliğine dikkat çekerek Çanakkale’ye yerleşen, atölyelerini burada kuran sanatçıların ve sanata destek veren kurumlarla iş insanlarının bu birikime katkısına dikkat çekti.

“Metcezir // Ebb & Flow” başlıklı 10. Çanakkale Bienali, su ve toprağın ilişkisini Çanakkale’nin kıyı ekolojileri, seramik üretimi ve kültürel hafızası üzerinden ele alıyor.

^{Troya Müzesi arkeolojiyle çağdaş seramiğin buluşma noktası}

Açılışa ev sahipliği yapan Troya Müzesi, bienalde ilk kez sunulan “Özel Odak: Seramik” bölümünün de merkezi. Yasemin Ülgen’in kurguladığı seçki, Çanakkale’nin seramik mirasını farklı kuşakların deneysel üretimleriyle birlikte okumaya açıyor. Müzedeki bienal sergisinde A. Serkan Aka, Ayça Telgeren, Aylin Zaptçıoğlu, Burçak Bingöl, Canan Bozbağ, Edward Burtynsky & Alkan Avcıoğlu, Elif Uras, Füreya Koral, Lara Ögel, Melike Abasıyanık Kurtiç, Meral Değer, Merve Mepa, Nermin Kura, Oddviz, SEDNA, SENA, Tardu Kuman, Uğur Cinel, Volkan Aslan, Yaren Yıldız ve Yasemin Özcan’ın yapıtları bulunuyor.

^{Mavi Ev seramikten sese ve dijital görüntüye}

Çarşı içindeki Mavi Ev, iki kata yayılan sergisiyle malzeme ve anlatım biçimleri arasında geçişler kuruyor. Alt katta Ebru Nalan Sülün’ün küratörlüğündeki seramik ve cam seçkisinde Derya Geylani, Gülden Ataman ve Kemal Tizgöl yer alıyor. Gülden Ataman’ın seramik müzik aletlerine, bu aletlerin Çanakkaleli müzisyenler tarafından çalındığı video eşlik ediyor. Üst kat ise genel bienal seçkisinden Gerrit Frohne-Brinkmann’ın yerleştirmesine, Gökçe Kınay’ın resimlerine ve Süleyman Yılmaz’ın izleyici katılımıyla harekete geçen dijital çalışmasına ayrıldı.

_{Korfmann Kütüphanesinde arkeolojik hafızanın izleri}

Geçmişte okul ve tütün deposu olarak kullanılan yapıda hizmet veren Troia Vakfı M. Osman Korfmann Kütüphanesi, Troya ve Troas arkeolojisine ilişkin bilimsel birikimiyle bienalin kent merkezindeki duraklarından biri. Galeri mekânında Alex Long Yuan, Burcu Erden, Ece Kibaroğlu, Eymen Aktel, Funda Susamoğlu ve Murat Yıldız’ın işleri sergileniyor. Seramik ağırlıklı seçki, kütüphanenin araştırma kimliğiyle ilişki kuruyor. Funda Susamoğlu’nun “Horoz Taşıyan Çocuk” çalışması Troya Müzesi’ndeki bir terakota figürden hareket ederken, Eymen Aktel’in kerpiç üretimi Troya’nın mimari buluntularını bölgedeki yapı geleneğiyle birlikte ele alıyor.

Kütüphane, bienalin açılış günü Çanakkaleli sanatçı Babafonik’in “Gelgit Rüyası” müzik performansına da ev sahipliği yaptı.

^{MAHAL eski palamut deposunda ekolojik araştırmalar}

Sarıçay kıyısındaki eski palamut deposundan dönüştürülen MAHAL, CABININ’ın yıl boyunca çalışan sanat mekânı ve bienalin merkezlerinden biri. Buradaki sergide Ece Kibaroğlu, Eda Çekil, Gözde Mimiko Türkkan, Hyeseung Lee, Johannes Vogl, Meliha Coşkun ve Sunbin Lim bulunuyor. Vogl’un “Yaz Yağmuru – Anıların Kokusu” projesi, Ege toprağı ve bitkilerinden hareketle yağmur sonrası duyulan kokunun izini sürüyor. Proje, Institut français de Turquie ve Goethe-Institut İzmir’in 2025’te başlattığı “Deniz Villaları – Ekolojik Geçişler” programında geliştirildi.

^{StudioMAHAL’de Hakan Yılmaz}

MAHAL’in komşusu StudioMAHAL, sanat üretimine ayrılan çalışma alanı ve konuk sanatçı programıyla bienalin hazırlık sürecine ev sahipliği yaptı. Onuncu edisyonda Hakan Yılmaz’ın çalışması burada izlenebilir. Mekân, ekim ve kasım boyunca piyano performansları ve sanat sohbetlerine de sahne olacak.

^{DemirHAN suyun ve toprağın malzeme hafızası}

Eski palamut depoları bölgesinde, MAHAL’in yanında bulunan DemirHAN’ın alt katında Evren Karayel Gökkaya, Gülfidan Özmen, Halil Yoleri, Mesut Öztürk, Mustafa Tunçalp ve Ozan Atalan’ın işleri yer alıyor. Su, toprak, hafıza ve zaman ilişkileri seçkinin ortak eksenini oluşturuyor. Ozan Atalan’ın dört kanallı video yerleştirmesi ile Mesut Öztürk’ün Çanakkale’de karşılaştığı seramik parçaları ve ateş tuğlalarından hareketle ürettiği yeni çalışmaları bu ilişkilerin farklı örnekleri.

^{Balıkhane deniz canlılarından deltalara}

Kentte deniz ürünleri ticaretinin sürdüğü Balıkhane’nin birinci katındaki sergi, deniz ekosistemlerinden kıyı yaşamına ve arkeolojiye uzanıyor. Adina Mocanu, Andreas Treske, Annika Boll, Carmen Bouyer, Dilara Akay, Fulya Çetin, Gizem Boyacıoğlu, İlhan Sayın, Laurent Lacotte, Leyla Pekmen, Öznur Işır ve Serdar Yılmaz burada yer alıyor. Adina Mocanu’nun balık resimleri mekân boyunca bir friz oluşturuyor. “Deniz Villaları – Ekolojik Geçişler” kapsamında Carmen Bouyer’nin “Deltadan Deltaya” projesi Gediz ile Rhône deltaları arasında bağ kurarken, Annika Boll’un “Su Altında Dijital Bahçecilik” çalışması deniz canlılarının ve su altı dokularının üç boyutlu taramalarından dijital bir manzara üretiyor.

^{Bienal Parkında Troya katmanlarından kamusal bir yapıt}

Köprübaşı’ndaki Çanakkale Bienali Parkı, Kay Aplin’in kente özgü kamusal yapıtına ev sahipliği yapıyor. Troya’nın dokuz yerleşim katmanından esinlenen dokuz karo deseni, Çan’da üretilen seramiklerle bir araya geldi. Yapıtın bienalin ardından kentte kalması planlanıyor.

^{ASTİM sanayi atölyelerini sergiye açıyor}

Sanayi sitesinde çalışan sanatçıların oluşturduğu ASTİM, üretim alanlarını bienal ziyaretine açtı. ASTİM 1 olarak programa katılan Helin Boztepe Studio’da A. Serkan Aka ve Gözde Mimiko Türkkan’ın işleri bulunuyor. ASTİM 2, Süleyman Yılmaz Studio’da ise Manfred Heinze’nin çalışması görülebilir.

^{Yukarı Tartışık köyü bienalin kırsal durağı}

Ayvacık’ın Yukarı Tartışık Köyü’ndeki ORMOS, yerel taş ve çağdaş mimariyle biçimlenen yerleşimiyle bienalin kırsal durağı. Can Altay, Renée Levi ve Stijn Ank’ın işleri burada sergileniyor.

^{Adatepe Zeytinyağı Müzesi üretim mirasını bienale açtı}

Küçükkuyu’daki eski sabunhane binasında yer alan Adatepe Zeytinyağı Müzesi, bölgenin zeytin kültürünü ve üretim araçlarını koruyan bir mekân. Andreas Treske ve Fulya Çetin’in yapıtları, bienalin bu durağında izleyiciyle buluşuyor.

^{İda Blue taş evlerde üç sanatçı}

Adatepe’de restore edilmiş taş evlerden oluşan İda Blue, Dilara Akay, Hakan Yılmaz ve Meliha Coşkun’un işlerini konut ölçeğindeki mekânlarında ağırlıyor. Böylece bienal, müze ve atölyelerin yanında köyün gündelik yaşam dokusu içinde de izlenebiliyor.

^{Sergilerden tartışmaya müziğe ve birlikte üretime}

Sergilerin açılmasıyla başlayan program, ekim ve kasım boyunca söyleşi, panel, atölye, konser ve film gösterimleriyle sürecek. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi ve Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü iş birliğiyle, Ebru Nalan Sülün’ün yöneteceği “Kültür-Sanat Ekosistemi ve Akademi İlişkisi” paneli düzenlenecek. Sülün’ün yönetimindeki “Müzeler, Kentler, Olanaklar ve Gereklilikler” kapalı çalıştayı da kurumlar ve kent arasındaki ilişkiye odaklanacak. StudioMAHAL’de Erdinç Alnıak, “Ele Güne Karşı Yapayalnız” başlıklı sanat sohbetinde yer alacak.

StudioMAHAL’in müzik programında Mehmet Fatih Turan, Morton Feldman’ın “For Bunita Marcus” ve Dennis Johnson’ın “November” yapıtlarını yorumlayacak. LODOS’ta AVA Trio konser verecek. Assos’a komşu Paşaköy’deki ekolojik çiftlik ve eğitim alanı Güneşane ise Mark Verkerk’in “Planet Soil” belgeselinin gösterimlerine ev sahipliği yapacak.

ÇATKAV’da Galip Dursun’un yetişkinler için hazırladığı “Kıyıya Vuran Hikâyeler: Denizin Geri Getirdikleri” atölyesi, bienalin su temasını anlatı üzerinden ele alacak. Çocuk programında Kevser Şahin’in “Suyun Çekildiği Yerde”, Yıldız Çapkan’ın “Seramiklerin Denizdeki Yeni Hayatı”, Nini Önözden’in “Kilikya’dan Troas’a” ve Aytuğ Aykut’un baskı resim atölyeleri bulunuyor. Erdinç Alnıak’ın MAHAL Sanat’taki çocuklarla bienal turu ve atölyesi de sergileri birlikte keşfetme olanağı sunacak.

Bienale paralel etkinliklerde Mekan Blogspot’taki “Kıyıda”, Bayramiç’te Kırsaldan Sanat Kolektifi’nin karma sergisi ve Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’ndeki “Kaybolmadan Önce” sergisi yer alıyor. ÇOMÜ Güzel Sanatlar Fakültesi’nde Didem Çatal’ın proje yürütücülüğündeki “Pixels of Time” sergisi açılacak. Program, kasım sonunda MAHAL Sanat’ta ÇOMÜ GSF iş birliğiyle düzenlenecek 3. Davetli Uluslararası Afiş Sergisi “Metcezir”in açılışına uzanacak.

10. Çanakkale Bienali, Dardanel, Kale Grubu ve Kale Tasarım ve Sanat Merkezi’nin ana desteği; Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Çanakkale Belediyesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nin iş birliğiyle gerçekleşti. Troya Kazı Başkanlığı, ÇATKAV ve Troia Vakfı yerel paydaşlar arasında; 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu kurumsal destekçi. Yeni üretimlere Institut français Türkiye, Goethe-Institut, Tarabya Kültür Akademisi, Hollanda Konsolosluğu, SAHA Derneği, ClubHouse, Dereli Art ve ORMOS katkı sağladı.