Tarihin tozlu sayfalarında gizli kalmış, ancak hafızalardan silinmeyecek bir fedakarlık öyküsü, Yozgat'tan Çanakkale topraklarına uzanıyor. Çanakkale halkı olarak, bu topraklarda yazılan her destanın ne denli kıymetli olduğunu biliriz. İşte o destanlardan birinde, yüzlerce kilometre uzaktaki bir lisenin genç fidanları, vatan savunması için canlarını feda etmek üzere bu kutsal topraklara koştu. Yozgat Lisesi, 1914 yılında yaklaşık 200 öğrencisiyle cepheye giderek 'gazi lise' unvanını kazanmış, bizlere ortak bir kahramanlık mirası bırakmıştır.
Yozgat Lisesi'nin Köklü Geçmişi: Bir Eğitim Çınarının Filizlenişi
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, Sultan II. Abdülhamid'in vizyonuyla 1895'te kurulan Yozgat Mekteb-i Sultanisi, kentin eğitim tarihinde önemli bir kilometre taşıdır. Başlangıçta 5 yıllık bir idadi olarak açılan bu kurum, halk arasında 'Taş Mektep' veya 'Sarı Mektep' olarak anılır olmuş, kısa sürede bölgenin en prestijli okullarından birine dönüşmüştür. Okul, sadece ilkokul ve ortaokul düzeyinde değil, aynı zamanda yükseköğretime hazırlayıcı nitelikte bir eğitim misyonunu da üstlenmişti. Ancak 1914 yılına gelindiğinde, tüm ülkeyi saran savaş rüzgarları, bu eğitim yuvasının kaderini de derinden etkileyecekti.
1914: Çanakkale'ye Akan Genç Gönüller
Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kader savaşlarından biri olan Çanakkale Cephesi'nde başlayan çetin mücadele, tüm Anadoluyu yasa boğarken, aynı zamanda eşsiz bir vatanperverlik ruhunu da ateşlemişti. Yozgat Lisesi Müdürü Mustafa Telli'nin aktarımlarına göre, okulun kütük defterleri, 1914 yılına ait çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor: Yıl başında kayıtlı olan öğrencilerin devam kayıtları bulunmuyordu. Bu durumun ardındaki dramatik hikaye ise şöyledi: Padişahın fermanıyla eli silah tutan herkesin cepheye çağrıldığı o kritik dönemde, Yozgat Lisesi'nin henüz lise çağındaki gençleri, zorunlu olmamalarına rağmen Lise Caddesi'ndeki askerlik şubesine akın etti. Yaklaşık 200 öğrenci, vatanı savunmak uğruna ders sıralarını bırakıp Çanakkale yolunu tuttu.
Bu büyük fedakarlık sonucunda, okulda öğrenci kalmadı ve Yozgat Lisesi, 1914 ile 1917 yılları arasında kapılarını kapatmak zorunda kaldı. Geride kalan yalnızca dört öğrenci ise çevre illerdeki okullara nakledilmişti. Bu olay, Yozgat Lisesi'ni Türk eğitim tarihinde 'gazi liseler' arasına yazdıran onurlu bir mühür oldu.
Bir Gazi Lise Olmanın Anlamı: Mirası Yaşatmak
Yozgat Lisesi'nin 'gazi lise' unvanı, sadece bir isimden ibaret değil, aynı zamanda yüz yıl öncesinin gençlerinin vatan aşkıyla nasıl bir destan yazdığının da sembolüdür. Bu unvan, gençlerin eğitimlerini bırakıp, toprağa düşme pahasına Çanakkale'de sergilediği cesaretin, fedakarlığın ve ortak ruhun bir ifadesidir. Çanakkale'de kanıyla canıyla mücadele eden Yozgatlı gençlerin anısı, okulun her taşında, her koridorunda yaşamaya devam etmektedir. Bu miras, sadece Yozgat için değil, Çanakkale için de büyük bir anlam taşımaktadır; zira bu topraklar, farklı coğrafyalardan gelen binlerce kahramanın ortak mezarı, ortak gururudur.
Savaş Sonrası Yeniden Doğuş ve Geleceğe Taşınan Değerler
Savaşın sona ermesiyle birlikte, halkın yoğun talebi üzerine Yozgat Lisesi, 1924 yılında yeniden eğitime açıldı. 1933-1934 eğitim-öğretim yılından itibaren tam anlamıyla lise olarak faaliyet gösteren kurum, savaşın açtığı yaraları sararak geleceğe umutla bakmaya başladı. Tarihi dokusunu koruyan okul, günümüzde de modern eğitim olanaklarıyla gençleri geleceğe hazırlıyor. Özellikle 2017 yılında okul koridoruna kurulan İl Eğitim Tarihi Müzesi, geçmişten günümüze kullanılan eğitim materyallerini sergileyerek kentin eğitim serüvenine ışık tutuyor.
Kütüphane ve Yetişen Değerler
Yozgat Lisesi'nin bir diğer gurur kaynağı ise zengin kütüphanesidir. Okul Müdürü Mustafa Telli'nin ifadesiyle, 10 binden fazla kitaba ev sahipliği yapan bu kütüphane, Yozgat'ın en büyük ikinci kütüphanesi olma özelliğini taşıyor. Özellikle 1928 öncesi Osmanlı Türkçesiyle yazılmış kaynak eserler, ayrı bir bölümde titizlikle muhafaza ediliyor ve sadece öğrencilerin değil, tüm Yozgat halkının hizmetine sunuluyor.
Yıllar boyunca bu sıralardan, Türkiye'nin önemli isimleri de yetişti. Eski TBMM Başkanı Cemil Çiçek, eski bakanlardan Lütfullah Kayalar ve dünya şampiyonu milli güreşçimiz Rıza Kayaalp gibi pek çok değerli şahsiyet, Yozgat Lisesi'nin sıralarından geçerek ülkeye hizmet etmiştir. Hatta okulun, 1910 yılında bir futbol takımı kurduğu ve Türkiye Futbol Federasyonu dergisinde de yer alan kayıtlarının bulunduğu bilgisi, kurumun sadece akademik değil, sosyal ve sportif alandaki öncü ruhunu da gözler önüne seriyor.
Çanakkale ve Yozgat'ın Kesişen Kaderi
Yozgat Lisesi'nin bu dokunaklı hikayesi, Çanakkale'de kanlarını döken her bir kahramanın aslında ne denli geniş bir coğrafyanın ortak evladı olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Çanakkale toprakları, Yozgat'tan gelen gençlerin de sonsuz uykusuna daldığı, ulusal bilincimizin ve fedakarlığımızın en güçlü simgelerinden biridir. Bu onurlu miras, biz Çanakkale halkı için de ayrı bir mana taşımakta, vatanın her köşesinden gelen kahramanların ortak kaderini bizlere fısıldamaktadır. Yozgat Lisesi'nin gazi olma hikayesi, genç nesillere aktarılması gereken, ibretlik ve gurur verici bir destan olarak tarihteki yerini koruyacaktır.
Haber Kaynağı: Haber Merkezi
SON YORUMLAR