Haber: Buse ÖZBEY
(ÇANAKKALE) - Çanakkale 2. Gerekçede, "çevresel risklerin bertaraf edilemediği, Atikhisar Barajı'na etkilerin yeterince değerlendirilmediği, planda kamu yararı bulunmadığı" belirlemeler düzenlendi. İdare Mahkemesi, Çanakkale'nin merkez ilçesine bağlı Serçiler ve Terziler köyleri civarında Türk Altın İşletmeleri AŞ eliyle yapılması öngörülen Altın- Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi'ne hakkında "ÇED Olumlu" kararını iptal etti.
Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı eliyle, Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi"ne hakkında 17 Eylül 2025'te verilen "ÇED Olumlu" kararının iptali istemiyle yöre sakinlerinin açtığı davada kararını verdi.
Mahkeme, Çanakkale'nin Merkez ilçesine bağlı Serçiler ve Terziler köyleri civarında, Türk Altın İşletmeleri AŞ (önceki adıyla Koza Altın İşletmeleri AŞ) eliyle gerçekleştirilmesi öngörülen, "Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi"ne hakkında "ÇED Olumlu" kararını iptal etti.
İdari Mahkemesi'nin gerekçesinde, ÇED raporlarında, çevresel etkileri ve bu etkilerin giderilmesine hedefleyen önlemlerin yeterliliğinin ilmi ve teknolojik açıdan ortaya konulması gerektiğine işaret edildi.
Bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda ortaya konulan tespitlerin, çalışma bakımından esaslı nitelikte olduğu ancak ÇED raporundaki bazı değerlendirmelerin yeterli olmadığı belirtilen gerekçede, ekolojik, faunistik ve ormancılık yönünden şu değerlendirme düzenlendi:
"Dava meselesi çalışma çerçevesinde hazırlanmış olan ÇED Raporu ve ekleri, çevresel etkileri ve alınacak önlemleri, mevzuatın öngördüğü genel standartlar kapsamında şeklen içermiş olsa da çalışmada ekolojik ve faunistik açıdan tür tespitlerinde eksiklikler bulunmakta, izleme planları yetersiz ve muğlak kalmaktadır. Ayrıca alan koruma bakımından da Atikhisar Barajına olan etkilerin yeterince değerlendirilmediği görülmektedir. Bu çerçevede, söz meselesi çalışmanın, hâlihazırdaki ÇED Raporu ile ekolojik unsurlar ve fauna üzerinde 'geri döndürülemez etkiler' oluşturma riskinin ilmi kesinlikle bertaraf edilemediği mütalaa edilmektedir."
Mahkeme, çalışma alanının, Atikhisar Barajı'nın orta ve uzun mesafeli koruma alanları içerisinde bulunduğunu ve çalışma sahasının, baraja yaklaşık olarak 1,4 kilometre mesafede olduğunu dikkate aldı. Gerekçede, çalışmanın yeraltı ve yerüstü su kaynakları üzerindeki olası etkilerinin yeterince ortaya konulamadığı, bilhassa hidrojeolojik açıdan gerçekleştirilen değerlendirmelerin yetersiz kaldığı ve yer altı suyunun kirlenmesi riskinin ilmi olarak ortadan kaldırıldığının gösterilemediği aktarıldı.
"KÜMÜLATİF ETKİLER YETERLİ BİÇİMDE DEĞERLENDİRİLMEMİŞ"
Mahkeme bunun yanı sıra, asit kaya drenajı ve ağır metal çözünmesi ihtimallerinin yeterince değerlendirilmediği, çalışma alanının bulunduğu havzadaki diğer ruhsatlı alanların oluşturabileceği kümülatif etkilerin de yeterli biçimde incelenmediği değerlendirmesinde bulundu. Kararda, çalışma ardından oluşması öngörülen açık ocak gölünün, uzun vadeli yönetimine hakkında de yeterli ve somut bir plan ortaya konulmadığı ifade edildi.
"KAMU YARARI YOK"
Gerekçede, netice olarak, Türk (Koza) Altın İşletmeleri Anonim Şirketi eliyle gerçekleştirilmesi öngörülen "Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi" konusunda ÇED Raporu ve belirtilen gerekçelerin eşliğinde değerlendirildiği aktarılarak, şunlar ifade edildi:
"Teknik veri ve tecrübe gerektiren uygulamalarda, ilmi yaklaşım hataları ve içeriğinde yetersizliklerin olduğu, niteliği itibarıyla korumacı yaklaşımın sergilenmesi ve olası olumsuz etkilere karşı tedbirlerin alınması noktasında ciddiyetin korunması gerektiği kanun ve yönetmeliklerde açık olduğu halde koruma tedbirlerinin nasıl gerçekleştirileceği ile belirsizliklerin olması, içeriğinde sunulan meseleler konusunda değerlendirme ve tartışmaların yeterli ve usulüne elverişli yapılmadığı ve alakalı mevzuata uygunluk hususunda eksikliklerin olduğu değerlendirilmiştir. Belirtilen gerekçeler uyarınca anılan çalışmanın uygulanmasında kamu yararı olmadığı değerlendirilmektedir."
BİLİRKİŞİ RAPORU
Mahkemenin değerlendirmesine dayanak oluşturan bilirkişi raporunda, çalışmanın çeşitli başlıklar altında teknolojik ve ilmi açıdan incelendiği görüldü. Bilirkişiler, bu çerçevede ÇED raporunun madencilik bakımından teknolojik ve ilmi yönden yeterli olmadığı yönünde değerlendirme gerçekleştirdi. Raporda, maden işletmesinde basamak şev açıları, patlatma hesapları ve pasa şevleriyle alakalı farklılıkların bulunduğu, bu hususların şev kaymaları, iş güvenliği ve çevresel etkiler bakımından risk oluşturabileceği ifade edildi.
Hidrojeolojik değerlendirmede ise çalışma alanının, Atikhisar Barajı'na yakınlığına işaret edilerek, yer altı suyu hareketleri, kirleticilerin taşınımı ve olası sızıntıların etkilerinin yeterince ortaya konulmadığı yönünde tespitlere yer sunuldu.
Raporda bunun yanı sıra, yaklaşık olarak 10 milyon 202 bin 831 ton ekonomiye dair olmayan kayaç ve pasa oluşmasının öngörüldüğü, incelenen numunelerin yüzde 87,5'inin "potansiyel asit üreten" nitelikte değerlendirildiği ve uzun devirli kinetik testlerin sınırlı kaldığı ifade edildi.
"METOLOJİK EKSİKLİKLER"
Bilirkişi raporunda, çalışmanın fauna ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde de eksiklikler bulunduğu, bilhassa su samuru gibi türlere hakkında izleme ve önlemlerin yeterince ortaya konulmadığı ifade edildi. Tarım alanları ve toprak özelliklerine hakkında değerlendirmelerde de metodolojik eksikliklere işaret edildi.
Bilirkişi heyeti, çalışmanın teknolojik ve ilmi açıdan yeterli tarzda değerlendirilmediği ve bu yüzden ÇED raporunun elverişli olmadığı yönünde görüş aktardı.
Mahkeme, bilirkişi raporunda ortaya konulan bu eksiklikleri dikkate alarak çalışmanın çevresel etkilerinin ve bu etkilerin kabul edilebilir düzeyde tutulup tutulamayacağının yeterli ilmi ve teknolojik verilerle ortaya konulamadığı sonucuna erişti.
Kararda, bazı davacılar yönünden ise dava açma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedildi. ÇED olumlu kararının iptaline hakkında hükme karşı hükümün tebliğinden itibaren 15 gün içinde Danıştaya başvuru yolu açık bırakıldı.
Haber Kaynağı: Haber Merkezi
SON YORUMLAR