Çanakkale’de yaşayanlar için sivil havacılıkta güvenliği artıran yeni bir düzenleme Resmî Gazete’de yayımlandı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün hazırladığı Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY) ile olay raporlaması, inceleme ve analiz süreçleri yeniden yapılandırıldı. Yönetmelik, zorunlu raporlamada 72 saat süre getirdi ve hizmet sağlayıcıların olayları bu süre içinde değerlendirmesini zorunlu kıldı.
72 SAAT İÇİNDE RAPORLANACAK
Yönetmelik, raporlanması gereken olayların, ilgili personel tarafından mücbir sebepler dışında 72 saat içinde hizmet sağlayıcıya bildirilmesini öngörüyor. Bildirim yapılamayan durumlarda doğrudan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne ulaşılabilir. Hizmet sağlayıcılar da kendilerine bildirilen olayları, haberdar olduklarından itibaren 72 saat içinde Genel Müdürlüğe bildirmek zorunda.
KİMLER RAPORLAMA YAPACAK?
Yönetmelik, raporlama sorumluluğunu taşıyacak kişileri ayrıntılı şekilde sıralıyor. Kaptan pilot veya raporlama yapamayan kaptan, sonraki ekip üyesi, hava trafik kontrolörleri, havacılık bilgi yönetim uzmanları, elektronik personel ve belirli görevlerde çalışan yetkili kişiler raporlamaya dahil. Ayrıca askeri hava trafik, kontrol üniteleri, yer hizmeti personeli, havaalanı emniyet yönetimiyle ilgili çalışanlar ve hava aracının ekipman veya parçalarının uçuşa elverişlilik belgesi imzalayanlar da kapsama alındı. Hava aracının tasarımı, üretimi, bakım ve modifikasyonu alanlarında çalışanlar da raporlama yükümlülüğüne dahil edildi.
14 GÜN İÇİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ
Yönetmelik, yalnızca raporlamayı değil, aynı zamanda risk değerlendirmesini de zorunlu kılıyor. Hizmet sağlayıcılar, kendi bünyelerinde raporlanan olayların risk analizini 14 gün içinde tamamlamak zorundalar. Analiz sonrası düzeltici veya önleyici faaliyetler belirlenmeli ve uygulanmalı.
30 VE 90 GÜNLÜK RAPORLAMA TAKVİMİ
Hizmet sağlayıcıların Genel Müdürlüğe karşı sorumlulukları da belirli sürelerle sınırlanıyor. Zorunlu raporlama kapsamında bildirilen olayların ön sonuç raporu, raporlamadan itibaren 30 gün içinde Genel Müdürlüğe gönderilecek. İnceleme 30 gün içinde tamamlanırsa, doğrudan sonuç raporu hazırlanabilir. Asıl sonuç raporu ise olayın raporlanmasından 90 gün içinde Genel Müdürlüğe sunulmalı; tamamlanamazsa ek süre talep edilebilir.
RAPORLAYAN KİŞİLER KORUMA ALTINDA OLACAK
Yönetmelik, raporlamayı yapan kişilerin korunmasına yönelik hükümler içeriyor. Raporlayanlar ve raporda adı geçen kişiler, hizmet sağlayıcı tarafından olumsuz muameleye maruz kalamaz. “Adil kültür” yaklaşımıyla, deneyim ve eğitimlerine göre eylemler cezalandırılmayacak; ancak ağır ihmaller, kasıtlı ihlaller ve yıkıcı eylemler bu korumanın dışında tutulacak.
RAPORLAR CEZA VERMEK İÇİN KULLANILAMAYACAK
Yönetmelik, emniyet raporlarından elde edilen verilerin bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılmayacağını belirtiyor. Bu veriler yalnızca havacılık emniyetinin sürdürülmesi ve geliştirilmesi için kullanılacak. Detayların gizliliği, raporlayanların ve raporda adı geçen kişilerin kimlik bilgilerinin korunması güvence altına alındı. Kişisel bilgiler yalnızca incelemeyi yürüten kişilerle ve gerekli durumlarda paylaşılabilir.
HANGİ DURUMLARDA KORUMA GEÇERLİ OLMAYACAK?
Koruma hükümlerinin bazı istisnaları var. Mevzuata, usule veya emniyet gerekliliklerine aykırı olarak bilinçli ve isteyerek yapılan eylemlerde koruma uygulanmayacak. Aynı şekilde, öngörülebilir zarar veya ciddi risk oluşturacak durumlar da koruma kapsamı dışında kalacak.
RAPORLAR EN AZ 5 YIL SAKLANACAK
Genel Müdürlük ve hizmet sağlayıcılar tarafından toplanan olay ve sonuç raporları en az 5 yıl süreyle saklanacak. Görsel ve işitsel kayıtlar olayın raporlanmasından itibaren 2 ay, yazılı kayıtlar ise 1 yıl süreyle muhafaza edilecek. Veri doğruluğu ve bütünlüğü için kalite kontrol, doğrulama ve izleme süreçleri oluşturulacak.
YENİ EMNİYET VERİ SİSTEMİ KURULACAK
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, olay raporlarını daha etkin analiz etmek için Emniyet Verisi Toplama ve İşleme Sistemi (EVTİS) kuracak. Sistem, emniyet eğilimlerinin belirlenmesi, veriye dayalı kararlar, hedef oluşturma, performans değerlendirmesi ve risk tespiti için gerekli verilerin toplanması, depolanması, işlenmesi ve analiz edilmesini hedefliyor.
YILLIK EMNİYET BÜLTENİ YAYIMLANACAK
Genel Müdürlük, yıl içinde toplanan anonimleştirilmiş emniyet verileri ve gerçekleştirilen faaliyetleri içeren yıllık emniyet olayları bülteni yayımlayacak. Bülten, takip eden yılın ilk altı ayı içinde yayımlanacak ve analiz sonuçlarına göre ek bültenler hazırlanabilir.
YENİ YÖNETMELİK NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan yönetmelik, yayım tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek. Hizmet sağlayıcılar, yeni raporlama sistemlerini kurmak ve depolama kapasitesini oluşturmak için yürürlük tarihinden itibaren 18 ay süre tanındı. Yeni düzenleme, sivil havacılıkta güvenliği yalnızca bildirimle değil, risk değerlendirmesi, neden araştırması, düzeltici ve önleyici faaliyetler ile sonuç takibiyle de güçlendirmeyi amaçlıyor.
Haber Kaynağı: Haber Merkezi
SON YORUMLAR