Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nin lisansüstü programlarına yönelik kapsamlı yeni yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kritik düzenlemeyle birlikte, yüksek lisans ve doktora eğitimine adım atacak adaylardan, programların işleyişine, tez süreçlerinden mezuniyet koşullarına kadar pek çok alanda yenilikler getirildi. Çanakkale'den akademik hayata atılmak isteyenler için yol haritası baştan çiziliyor.
Lisansüstü Programlarda Kapsamlı Yeniden Yapılanma
6 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'nin 33362 sayılı nüshasında ilan edilen Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, üniversitenin sunduğu lisansüstü programlardaki eğitim, sınav, kayıt ve diploma verme esaslarını baştan sona belirledi.
Yeni yönetmelik, tezli yüksek lisans ve doktora programlarının nasıl açılacağından, öğrenci kabulüne, kayıt süreçlerinden ders seçimine, danışman atamalarından sınav ve tez aşamalarına, nihayetinde diploma alımına kadar her adımı detaylı bir şekilde tanımlıyor.
Bu önemli düzenleme, yayımlandığı tarih itibarıyla derhal yürürlüğe girerek, akademik camiada ve öğrenciler arasında büyük yankı uyandırdı.
Yüksek Lisans İçin Lisans, Doktora İçin Tezli Yüksek Lisans Şartı
Güncellenen kurallara göre, yüksek lisans programlarına başvuruda bulunmak isteyen adayların mutlaka bir lisans derecesine sahip olması bekleniyor. Doktora programlarına geçiş yapmak isteyenlerin ise tezli yüksek lisans mezuniyetine sahip olmaları şart koşuluyor.
Tezli yüksek lisans ve doktora programlarına müracaat edecek adaylar için bir diğer önemli kriter ise ALES veya dengi bir sınavdan, üniversite senatosunun belirleyebileceği daha yüksek bir puan olmadığı sürece, en az 55 puan almış olma zorunluluğu.
Ancak, bazı spesifik alanlarda ALES şartı aranmayacak. Konservatuvar programları ile Güzel Sanatlar Fakültesi'nin sadece özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden bölümleri bu muafiyet kapsamında değerlendirilecek.
Ayrıca, doktora, sanatta yeterlik ve çeşitli uzmanlık programlarından mezun olan adayların yüksek lisans ve doktora başvurularında da, belirli koşullar altında ALES muafiyeti tanınabilecek.
Doktora Adayları İçin Yabancı Dil Bariyeri
Yeni yönetmelik, doktora adayları için yabancı dil yeterliliğini de kritik bir öneme taşıdı.
Senato tarafından daha yüksek bir puan belirlenmedikçe, doktora programına başvuracak adayların yabancı dil sınavlarından en az 55 puan elde etmeleri gerekiyor.
ÖSYM tarafından denklik verilen uluslararası yabancı dil sınavlarından alınan puanlar da, ilgili şartları sağlaması halinde geçerli kabul edilecek.
Başvuru kriterleri, ilgili anabilim dalının teklifi, Enstitü Kurulu'nun onayı ve Senato'nun nihai kararıyla kesinleşecek. Başvuru ve kabul süreçleri, akademik takvime uygun olarak üniversitenin resmi internet sitesinden duyurulacak.
Adaylar Nasıl Değerlendirilecek? Puanlama ve Sınav Süreci
Tezli yüksek lisans ve doktora programlarına başvuran adayların ön değerlendirmesi, belirli oranlar üzerinden yapılacak.
Bu doğrultuda değerlendirme kriterleri şöyle belirlendi:
- ALES puanının %50'si
- Lisans veya yüksek lisans not ortalamasının %25'i
- Yabancı dil puanının %25'i
Bu ön sıralama sonucunda, ilan edilen kontenjanın beş katı kadar aday, yazılı ve sözlü bilimsel değerlendirme sınavına davet edilecek.
Bilimsel değerlendirme sınavında hem yazılı hem de sözlü sınavların ortalaması dikkate alınacak. Adayın başarılı kabul edilebilmesi için, daha yüksek bir puan belirlenmediği sürece, bu sınav ortalamasının en az 70 puan olması şart koşuldu.
Aynı Anda Birden Fazla Lisansüstü Programa Kayıt Yok!
Yönetmelik, öğrencilerin kayıt süreçlerine ilişkin de net kurallar getiriyor.
Kesin kayıt süresi içinde işlemlerini tamamlayamayan adaylar, kayıt haklarını otomatik olarak kaybedecek. Ayrıca, gerçeğe aykırı beyanlarda bulunan veya sahte belge kullananların kayıtları anında iptal edilecek.
Dikkat çeken bir diğer yenilik ise, öğrencilerin aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptıramayacak olması ve devam edemeyeceği kuralı.
Ders kaydını zamanında yenilemeyen öğrenciler, ilgili dönem için öğrencilik haklarından mahrum kalacak. Dahası, ders kaydının yapılmadığı yarıyıl, azami öğrenim süresine dahil edilecek.
Derslere Devam Zorunluluğu Getirildi
Lisansüstü eğitimde, derslere ve uygulamalara aktif katılım zorunluluğu getirildi.
Bir dönemde kayıt olunan dersin yüzde 80'ine devam etmeyen öğrenci, o dersin yarıyıl sonu sınavına girme hakkını yitirecek.
Öğrencilerin devam durumları, dersin öğretim üyesi tarafından titizlikle takip edilecek. Devam şartını yerine getirmeyen öğrenciye “DZ” (devamsız) notu verilecek.
Yönetmelikte, yoklama listelerinin sınav sonuçlarının ilanından itibaren en az iki yıl süreyle saklanacağı da açıkça belirtildi.
Yüksek Lisans ve Doktora İçin Farklı Başarı Notları
Yeni düzenlemede, yüksek lisans ve doktora öğrencileri için derslerden başarılı sayılma eşikleri de farklılaştırıldı.
Yüksek lisans programlarında bir dersten başarı sağlamak için en az CC notu gerekirken, doktora programlarında bu baraj en az CB olarak belirlendi.
Not sistemi ise 90-100 arası AA, 85-89 arası BA, 80-84 arası BB, 75-79 arası CB, 70-74 arası CC şeklinde derecelendiriliyor.
Öte yandan, yüksek lisans öğrencilerinde DC, doktora öğrencilerinde ise CC notu, başarısız kabul edilen sınırda yer alıyor. Bu notu alanlar için ders tekrarına ilişkin devam şartları da yönetmelikte ayrıca düzenleniyor.
Yüksek Lisans En Fazla Altı Yarıyılda Tamamlanacak
Tezli yüksek lisans programının en az 120 AKTS'den oluşması şart koşuldu.
Program; en az sekiz ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasını kapsayacak. Tezli yüksek lisans programının normal tamamlama süresi dört yarıyıl olarak belirlenirken, azami tamamlama süresi ise altı yarıyıl ile sınırlandırıldı.
Belirlenen süreler içinde gerekli dersleri ve seminer çalışmasını bitiremeyen, gerekli not ortalamasını sağlayamayan veya tez çalışmasını başarıyla sonuçlandıramayan öğrencilerin üniversite ile ilişiği kesilebilecek.
Yüksek lisans öğrencisinin tez konusunu da en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar önererek onaylatması gerekiyor.
Yüksek Lisans Öğrencileri İçin Bilimsel Çalışma Şartı
Yönetmelikte öne çıkan hükümlerden biri de, yüksek lisans öğrencilerinin tezlerini teslim etmeden önce bilimsel bir faaliyette bulunma zorunluluğu oldu.
Öğrencinin, kendisi veya bir öğretim elemanıyla birlikte yazar olarak yer aldığı bir kongre, konferans, sempozyum gibi etkinlikte bildiri sunması ya da ilgili bilimsel bir dergide makalesinin, çevirisinin veya kitap kritiğinin yayımlanması gibi şartlardan birini yerine getirmesi bekleniyor.
Bazı uluslararası bilimsel kitap veya kitap bölümü yayınları da bu kapsamda kabul edilebilecek.
Doktora İçin Azami Süre 12 Yarıyıl
Doktora programının toplam süresi sekiz yarıyıl, azami süresi ise 12 yarıyıl olarak belirlendi.
Doktora programı; en az sekiz ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşacak ve toplamda en az 240 AKTS'ye denk gelecek.
Öğrencilerin kredili dersleri başarıyla tamamlama süresi ise en fazla dört yarıyıl olarak sınırlandırıldı.
Bu süre zarfında derslerini tamamlayamayan veya gerekli genel not ortalamasını tutturamayan öğrencilerin üniversiteyle ilişiği kesilecek.
Doktora Yeterlik Sınavında 70 Puan Barajı
Doktora öğrencileri için kritik bir eşik olan yeterlik sınavına, en erken üçüncü, en geç beşinci yarıyılın sonunda girmek zorunluluğu getirildi.
Sınav, yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak gerçekleştirilecek.
Yazılı sınav ortalaması en az 70 olan öğrenci, sözlü sınava katılmaya hak kazanacak. Sözlü sınavda da en az 70 puan alan öğrenci başarılı sayılacak.
Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci, bir sonraki yarıyılda yeniden sınava girebilecek. Ancak ikinci sınava girmeyen veya bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programıyla ilişiği kesilecek.
Doktora Tezinde Bilimsel Yayın Zorunluluğu
Doktora öğrencileri açısından da önemli bir bilimsel yayın şartı hayata geçirildi.
Öğrencinin tezini teslim etmeden önce, kendisinin veya bir öğretim elemanıyla birlikte yazar olarak yer aldığı en az bir makaleyi, ilgili anabilim dalının onaylayacağı hakemli bir dergide yayımlamış olması ya da yayın kabul yazısı alması zorunlu tutuldu.
Belirli uluslararası bilimsel kitap ve kitap bölümü yayınları da bu şart kapsamında değerlendirilebilecek.
Yayında üniversitenin adının açıkça belirtilmesi de mecburiyet olarak eklendi.
Tezler İçin Yeniden Düzenlenen Süreçler
Yüksek lisans ve doktora tezlerinde danışmanlık, jüri oluşumu, benzerlik raporu ve savunma süreçleri de yönetmelikle detaylı bir şekilde düzenlendi.
Yüksek lisans tez jürisi üç veya beş öğretim üyesinden teşkil edilebilecek. Jüride en az bir öğretim üyesinin üniversite dışından olması koşulu getirildi.
Doktora tez jürisi ise danışman dahil beş öğretim üyesinden oluşacak ve en az iki üyenin üniversite dışından olması şartı aranacak.
Tez savunmaları, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alan uzmanlarının katılımına açık olarak yapılabilecek.
Afet ve Doğum Durumunda Ek Süre İmkanları
Yönetmelikte, öğrencilerin özel durumlarını gözeten hükümler de yer aldı.
Afet veya salgın gibi olağanüstü durumlarda, tez aşamasındaki lisansüstü öğrencilerine talep etmeleri halinde bir dönem ek süre tanınabilecek. Gerekli şartların devamı halinde bir dönem daha ek süre verilebilecek ve toplam ek süre iki dönemi aşamayacak.
Doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere ise talepleri doğrultusunda iki dönem ek süre sağlanabilecek.
Bu özel durumlarda verilen ek süreler, azami öğrenim süresinden sayılmayacak.
Yönetmelik Yayımlandığı Tarihte Yürürlüğe Girdi
Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 6 Eylül 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak resmi olarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemeyle birlikte, üniversitenin yüksek lisans ve doktora programlarında öğrenci kabul süreçlerinden, derslere katılım, sınavlar, tez yazımı ve mezuniyete kadar tüm aşamalar ayrıntılı biçimde belirlenmiş oldu.
Özellikle ALES ve yabancı dil şartları, 70 puanlık bilimsel değerlendirme kriteri, %80 devam zorunluluğu, yüksek lisans ve doktora ders geçme notları, azami öğrenim süreleri ile tez ve yayın şartları, lisansüstü eğitim almayı planlayan tüm Çanakkale'li adaylar için üzerinde durulması gereken en önemli yenilikler arasında yer alıyor.
Haber Kaynağı: Haber Merkezi
SON YORUMLAR