Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih‑Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen, Kitan kökenli şair Yelü Zhu’nun bir şiirine eklediği dipnotta Bilge Kağan’ın bir saray şehri inşa ettiğine dair bir işaret buldu. Bu bulguyu Çanakkale‑Marmara Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ile paylaştıktan sonra, ikili kapsamlı bir araştırma yürütmeye karar verdi.
Erkoç, yapılan saha ve belge incelemeleri sonucunda söz konusu şehrin günümüzde Moğolistan’ın Hotont kasabası sınırları içinde yer aldığını ortaya koydu. Bu bulgu, Çin kaynaklarında Göktürklerin yalnızca göçebe bir yaşam sürdüğü yönündeki tek yönlü anlatıların yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor; bölgeye ait bir dizi kalıcı yerleşim izine rastlanıyor.
Erkoç, “Bu araştırma, bir edebiyat metninin tarihsel bir ipucu olabileceğini kanıtladı” diyerek sürecin başlangıcını açıklıyor. Yelü Zhu, Kitan kökenli olup Moğol soylu bir aileden geliyormuş; babası Cengiz Han’ın veziri, kendisi ise ünlü vezir Yelü Chucai’nin oğluymuş. Şair, Karakurum başkentinin 35 km kuzeybatısında ve Kül Tigin Yazıtı’nın 35 km güneybatısında Bilge Kağan’a ait bir saray şehrinin bulunduğunu belirtiyor.
Çanakkale’de beş aile yasa boğuldu İçeriği Görüntüle Erkoç, uydu fotoğraflarını inceleyerek Göktürklerden sonra Uygurların da bu bölge üzerinde hâkimiyet kurduğunu ve Orhun Nehri kıyısında Ordu Balık ya da Karabalgasun gibi bir başkentin bulunduğunu, bu yerlerin Hotont’a sadece 15 km mesafede olduğunu vurguluyor. Bölge, tarih boyunca Hun, Göktürk, Uygur ve Moğol gibi birçok bozkır devletinin yönetim merkezi olarak işlev görmüş.
Hotont kasabasının günümüzde hâlâ belirgin yapı kalıntıları sergilediği, ancak bu kalıntıların Bilge Kağan’ın sarayına mı yoksa daha sonraki dönemlere mi ait olduğu konusunda kesin bir yargıya varılamadığı belirtiliyor. Erkoç, ileriye dönük arkeolojik kazıların bölgenin tarihsel haritasını netleştireceğini ve Çin kaynaklarındaki “Göktürkler göçebeydi” gibi genellemelere karşı yeni bir perspektif sunacağını ifade ediyor.
İHAHaber Kaynağı: Haber Merkezi




SON YORUMLAR