Yeni Orta Vadeli Program’da (OVP) toplumsal asayiş ve emeklilik sistemine yönelik düzenleme sinyali verilirken, gözler emekli maaşlarının hesaplanmasına çevrildi. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, var olan sistemde hususen düşük bedel vasıtasıyla SGK’ya bildirilen emekçilerin uzun süre mesailer halinde bazı durumlarda emekli aylıklarının azalabildiğini ifade ederek, bu yapının değiştirilmesine dönük yepyeni bir modelin gündeme gelebileceğini yazdı.
2027-2029 dönemini kapsayan OVP’de, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden ve toplumsal asayiş sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi amaçlayan düzenlemelere yer takdim edildi. Karakaş, bu amaç yönünde yaklaşan evrede emeklilik sistemiyle alakalı yepyeni girişimler atılabileceğini değerlendirdi.
Çalışmaya devam edenlerin maaşı neden düşebiliyor?
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, var olan emeklilik sisteminde hususen asgari bedel ve buna civardaki düzeyde bedel vasıtasıyla sigortalı gösterilen bazı emekçilerin, mesaiye devam ettiklerinde emekli aylıklarının artmak yerine azalabildiğini söyledi.
Karakaş’a göre bu konum, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan bazı emekçilerin sistemden ayrılmasına veya kayıt dışı mesaiyi tercih etmesine neden olabiliyor.
Karakaş, bunun salt emekçileri değil, SGK’nın prim gelirlerini de etkilediğini belirtti. Çalışanların emekli olduktan sonra daha fazla aylık alabilmek gayesiyle sistemde kalmasını sağlayacak bir modelin ise hem sigortalılar hem de SGK bakımından avantaj yaratabileceğini savundu.
Emekli maaşı hesabında üç muhtelif evre bulunuyor
Karakaş yazısında, SSK emekli aylığının genel olarak ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranı vasıtasıyla hesaplandığını söyledi.
Emeklilik hesabında sigortalının işe giriş geçmişten gelen ve yürürlükte yer alan mevzuatın mühim olduğunu aktaran Karakaş, hesaplamalarda üç muhtelif evrenin dikkate alındığını ifade etti. Bu evreler arasında aylık bağlama oranı ve ekonomiye dair büyüme verilerinin hesaba katılması bakımından farklılıklar bulunduğunu söyledi.
Özellikle 2008 sonrası evrede düşük bedel vasıtasıyla bildirilen emekçilerin emekli aylıklarına yönelik hesaplamaların tartışma meselesi olduğunu kaydeden Karakaş, var olan sistemin tekrar ele alınabileceğini değerlendirdi.
“Milyonlarca çalışanın beklentisi”
Karakaş, SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının mesaiye devam ettikçe emekli aylıklarının yükselmesini sağlayacak bir düzenlemenin milyonlarca çalışanın beklentisi haline geldiğini belirtti.
EYT düzenlemesi ardından birçok kişinin emekli olarak sistemden ayrıldığını dile getiren Karakaş, emekçilerin daha uzun süre sistem içerisinde kalmasını sağlayacak bir modelin SGK bakımından da olumlu neticeler doğurabileceğini yazdı.
25 yıldan sonraki çalışmalara ilave çoğalma tavsiyesi
İsa Karakaş, yaklaşan evrede emeklilik sistemiyle alakalı bazı yepyeni modellerin gündeme gelebileceğini söyledi.
Bu kapsamda kısmi emeklilik ile normal emeklilik için muhtelif taban maaş uygulamasının değerlendirilebileceğini aktaran Karakaş, buna ek olarak 25 yıldan fazla çalışılan yıllık olarak için aylık bağlama oranında ilave çoğalma öngören bir sistemin de uygulanabileceğini belirtti.
Karakaş’a göre böyle bir düzenleme hayata geçirilirse emekçilerin “Daha fazla çalışırsam emekli aylığım düşer mi?” endişesi azalabilir. Bunun yerine, daha uzun süre emekçilerin daha fazla emekli aylığı almasının önü açılabilir.
SGK’nın prim kazançı de artabilir
Karakaş, emekçilerin daha fazla emekli aylığı elde edebilmek için sistemde daha uzun süre kalmasının SGK’nın prim gelirlerini de artırabileceğini söyledi.
Kayıt dışı istihdamla savaşım ve toplumsal asayiş sisteminin mali yapısının güçlendirilmesine dönük diğer adımlarla beraber prim gelirlerinde çoğalma sağlanabileceğini ifade eden Karakaş, bunun SGK’nın hemşehrilere sunduğu hizmetlerin sürdürülebilirliği bakımından da önem taşıdığını belirtti.
Düzenleme kesinleşti mi?
Yeni OVP’de toplumsal asayiş sisteminin sürdürülebilirliğine dönük amaçlar yer alsa da emeklilik maaşı hesaplama sisteminin kesin olarak değiştiğine yönelik yürürlüğe girmiş yepyeni bir düzenleme bulunmuyor. İsa Karakaş’ın yazısında aktardığı kısmi emeklilik, aylık bağlama oranının artırılması ve benzeri modeller ise olası düzenlemelere yönelik değerlendirme ve tavsiyeler olarak öne çıkıyor.
SON YORUMLAR