İnkaya Mağarası’nda 86 Bin Yıllık İnsan İzleri e‑DNA ile İncelenecek

Çan ilçesine bağlı Bahadırlı köy sınırları içinde yer alan İnkaya Mağarası, 2017’den beri süren kazı çalışmalarının ardından bu yıl yeni bir aşamaya geçiyor. Ankara Üniversitesi Evrimsel Genetik Laboratuvarı’nın uzmanları, mağara topraklarından alınacak örneklerde e‑DNA analizi yaparak 86 000 yıl öncesine ait yaşam izlerini ortaya çıkarmayı hedefliyor.

Kazı ekibi, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izni ve destekleriyle, Prof. Dr. İsmail Özer liderliğinde 25 kişilik bir grup olarak çalışıyor. 2016’da yapılan yüzey araştırması sonrasında 2017’de Çanakkale Müze Müdürlüğü öncülüğünde başlayan kazılar, 2021’de Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı projesi haline geldi ve bu yıl onuncu sezonunu kutluyor.

Son on yılda mağarada 43 000’e yakın yontma taş, çakmaktaşı ve bazalt parçacıkları, çeşitli aletler ve delikler bulunmuş olsa da organik kalıntı tespit edilememişti. Bu durum, araştırmacıların sediman örneklerinden DNA izleri elde etme ihtiyacını artırdı.

E‑DNA çalışması, sedimentlerde korunmuş bitki, hayvan ve mikroorganizma genetik materyalini tespit ederek bölgenin paleoekolojik yapısını yeniden canlandıracak. Ankara Üniversitesi’nin Evrimsel Genetik Laboratuvarı ile Agrigenomics Hub Hayvan ve Bitki Genomik Araştırmaları İnovasyon Merkezi ortaklığıyla yürütülecek bu analiz, geçmiş ekosistemlerin biyolojik çeşitliliğini moleküler düzeyde ortaya koyacak.

İnkaya Mağarası’nın batı kısmındaki atölye alanı, kalın bir dolgu tabakasıyla kaplanmış durumda. Araştırmacılar, bu dolgu tabakasını açarak mağaranın orijinal katmanlarına ulaşmayı ve insan kalıntıları, özellikle iskelet parçaları, bulma şansını artırmayı planlıyor. Bulunan yontma taşlar ve diğer buluntular, Paleolitik dönemdeki insan davranışları, beslenme alışkanlıkları ve mekan kullanımına dair ipuçları sağlayacak.

2026 yılı planları arasında sadece kazı faaliyetleri değil, alanın ziyaretçilere açılması, bilgilendirme panolarının kurulması ve çevre düzenlemeleri de yer alıyor. Proje, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Çanakkale Valiliği ve Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş. gibi kurumların maddi desteğiyle sürdürülecek.