Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, hava kalitesinin korunması için katı yakıtların kontrolüne hakkında taze düzenlemeyi yürürlüğe koydu. 16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği” ile ithal ve yerli kömürlerin yanı sıra katı biyoyakıt ve petrol koku kullanımına hakkında taze kurallar belirlendi. Düzenlemeyle eşliğinde katı yakıtların belgelendirilmesi, satış ve dağıtımı, depolanması, denetlenmesi ve uygunsuz yakıt saptama edilmesi halinde uygulanacak işlemler bir kez daha gerçekleştirildi.
KÖMÜR SATIŞINDA BELGE DÖNEMİ
Yeni yönetmelikte katı yakıtların piyasaya arz edilmesine hakkında önem taşıyan kurallar getirildi. Yönetmelik çerçevesinde belirlenen katı yakıtların piyasaya arz edilmesi ve kullanılabilmesi için Uygunluk Belgesi alınması zorunlu hale getirildi.
Isınma için piyasaya arz edilecek uygunluk belgeli yakıtlar için bunun yanı sıra Satış İzin Belgesi alınması gerekiyor. Isınma maksatlı yakıtların sadece satış izin belgesi alınan illerde ve torbalı tarzda piyasaya arz edilmesine izin verilecek.
Katı yakıt dağıtımı yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin de Katı Yakıt Dağıtıcısı Belgesi alması gerekecek. Dağıtıcılar, satış izin belgesinde belirtilen satıcılar dışında ısınma maksatlı yakıtın dağıtımını veya satışını yapamayacak.
Yönetmelikle eşliğinde katı yakıtların hareketleri de daha ayrıntılı tarzda gözlem edilecek. İthalatçı, çiftçi ve dağıtıcıların, depodan çıkarılan yakıtla bağlantılı veriler 24 saat içerisinde sisteme girmesi gerekecek.
KÖMÜR TORBALARININ RENGİ BİLE DEĞİŞTİ
Yeni düzenlemenin dikkat çeken bölümlerinden biri de ısınma maksatlı katı yakıtların torbalanmasına hakkında hükümler oldu.
Yönetmeliğe göre torbalı olarak piyasaya arz edilen katı yakıtların üzerinde yakıta ait Uygunluk Belgesi ve yakıt özelliklerinin görülebilmesi veya QR kod aracılığıyla elektronik olarak izlenebilmesi gerekiyor.
Torbalarda kullanılacak renkler de yakıtın niteliğine göre belirlendi. Buna göre ithal kömürler yeşil, birinci grup illerde kullanılabilecek yerli kömürler mavi, ikinci grup illerde kullanılabilecek yerli kömürler sarı, kırsal mahalle, köy ve beldelerde kullanılacak yerli kömürler gri, bedelsiz dağıtılan kömürler ise beyaz renkte olacak.
Biyokütle briket ve peletleri için ise şeffaf, yani renksiz torba kullanılacak.
Paçal yerli kömürlerde ise torbaların üzerinde kömürlerin hangi ocaklardan alındığına hakkında bilgilerin bulunması zorunlu olacak.
KÖMÜRÜN DEPOLANMASINA DA YENİ KURALLAR
Yönetmelikle katı yakıtların depolanmasına hakkında şartlar da bir kez daha gerçekleştirildi.
Buna göre yönetmelik kapsamındaki katı yakıtlar sadece Katı Yakıt Modülü’nde tanımlı depolarda muhafaza edilebilecek. İthal edilmek için gümrüklü alana veya gümrük idaresince izin verilen alana indirilen yakıtların da birbirine karıştırılmadan ve numune alınmasına fırsat verecek tarzda ayrı depolanması gerekecek.
Yakıt yığınlarının üzerinde; yakıtın adı, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu numarası, miktarı, getirildiği geminin adı, kullanım amacı, gümrük beyannamesi numarası ve Uygunluk Belgesi numarasının yer aldığı bilgilendirici levhalar bulunacak.
Açık alanda depolanan kömürlerde ise toz emisyonunun önlenmesine hedefleyen tedbirler alınması zorunlu olacak.
UYGUNSUZ KÖMÜR SATILAMAYACAK
Yeni yönetmelikle eşliğinde piyasadaki katı yakıtların denetimi de daha ayrıntılı hale getirildi.
Uygunluk Belgesi kapsamındaki yakıtlardan belirli dönemlerde numune alınacak ve analiz çıktılar yönetmelikte belirlenen kriterlere göre değerlendirilecek. Özellikle kömürlerin üretim faaliyeti yerinde Eylül-Şubat döneminde en az bir kez numune alınması öngörülüyor.
Yapılan analiz sonucunda yakıtın belirlenen kriterlere münasip olmadığı saptama edilirse, söz hususu yakıtın satış ve dağıtımına izin verilmeyecek.
Uygunsuzluk kararı verilen yakıt için ithalatçı, çiftçi, dağıtıcı veya satıcı aracılığıyla üç iş günü içerisinde şahit numune analizi istek edilebilecek. Şahit numune sonucunda yakıtın münasip olduğu belirlenirse satış ve dağıtıma bir kez daha izin verilecek.
Ancak süresi içinde şahit numune analizi istek edilmez veya analiz sonucunda yakıtın uygunsuz olduğu kesinleşirse, söz hususu yakıt depolarda bekletilecek ve bağlantılı mevzuatta belirtilen işlemler uygulanacak.
UYGUNSUZ YAKITIN MASRAFI FİRMALARA AİT OLACAK
Satışı ve dağıtımı durdurulan uygunsuz yakıtların depolardan toplatılması ve yetkili mercinin gözetimindeki bir alanda muhafaza edilmesi gerekecek.
Bu yakıtların taşınması, depolanması, gerekli olması halinde alanın hazırlanması, kira bedeli ve diğer masraflar ithalatçı veya çiftçi aracılığıyla karşılanacak.
Uygunsuz yakıtın belirlenen şartlar dahilinde imalat sektörü tesislerinde kullanılması da mümkün olacak. Bunun için bağlantılı il müdürlüğünün değerlendirmesi ve onayı gerekecek.
BELGESİZ FAALİYETE İDARİ YAPTIRIM
Yönetmelik, kurallara uymayan kuruluşlar için idari yaptırımlar da öngörüyor.
Gerekli izin ve belgeleri almadan etkinlik gösteren ithalatçı, çiftçi, dağıtıcı ve satıcılara 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde işlem uygulanacak. Bunun yanı sıra münasip olmayan yakıtların satılması veya dağıtılması, satış ve dağıtımı durdurulan yakıtların piyasaya sunulması, izin verilmeyen yakıtların karıştırılması ve depolama ile taşıma kurallarına uyulmaması da yaptırım kapsamına alınacak.
Katı Yakıt Modülü’ne yapılması gereken bildirimlerin zamanında gerçekleştirilmemesi veya denetim süresince istenen veri ve belgelerin sunulmaması halinde de bağlantılı mevzuat çerçevesinde işlem yapılacak.
Bir yıl içerisinde iki kez cezai hüküm uygulanan gerçek veya tüzel kişilerin, fiile esas belgeleri iptal edilebilecek ve iptal tarihselden itibaren bir yıl sırasında taze belge düzenlenmeyecek.
ESKİ BELGELER İÇİN TARİH BELLİ OLDU
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle eşliğinde daha önce alınmış bazı belgeler için de geçiş süreci oluşturuldu.
Düzenlemeden önce alınan Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgesi 30 Haziran 2027 tarihsele kadar geçerli olacak.
Yeni yönetmeliğin geniş çaplı bölümü yayımlandığı 16 Eylül 2026 tarihselde yürürlüğe girdi. Ancak ısınma maksatlı katı yakıt torbalarının renklerine hakkında hükümler 1 Haziran 2028 tarihselde uygulanmaya başlayacak.
Düzenlemeyle bunun yanı sıra katı biyoyakıt kullanan tesisler için de geçiş süreleri belirlendi. Bazı hâlihazırdaki yakma sistemlerinin kullanımına 1 Haziran 2030 tarihsele kadar izin verilecek.
Böylece kış sezonu öncesinde katı yakıt piyasasında belge, analiz, depolama, satış, dağıtım ve denetim süreçlerini bir kez daha düzenleyen geniş çaplı bir sistem yürürlüğe girmiş oldu.
SON YORUMLAR