Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı eliyle, Türk Altın İşletmeleri AŞ (geçmiş adıyla Koza Altın İşletmeleri AŞ) bünyesindeki "Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi"ne dair 17 Eylül 2025'te verilen "ÇED Olumlu" kararını hukuka aykırı bularak iptal etti.

Merkez yerleşime bağlı Serçiler ve Terziler köyleri civarında yapılması öngörülen plana karşı havza sakinlerinin başlattığı hukuk mücadelesinde mahkeme; çevresel risklerin bertaraf edilmediğini, Atikhisar Barajı’na etkilerin yeterince değerlendirilmediğini ve planda kamu yararı bulunmadığını kayıtlara geçirdi. Kararda, ÇED raporlarında çevresel etkilerin ve bu etkileri önleyecek tedbirlerin yeterliliğinin ilmi ve teknolojik açıdan açıkça ortaya konulması gerektiği dikkat çekildi.

İÇME SUYU HAVZASINA SADECE 1,4 KİLOMETRE MESAFEDE

Mahkeme heyeti, plan sahasının Atikhisar Barajı'nın orta ve uzun mesafeli koruma alanları içerisinde yer aldığını ve baraja salt 1,4 kilometre mesafede bulunduğunu belirledi. Projenin yeraltı ve yerüstü su kaynakları üzerindeki olası etkilerinin raporda somutlaştırılmadığını dile getiren mahkeme, başta olmak üzere hidrojeolojik değerlendirmelerin yetersiz kaldığını ve yeraltı suyunun kirlenme riskinin ilmi olarak bertaraf edilemediğini kaydetti.

Bilirkişi incelemesine dayanan mahkeme gerekçesinde, ekolojik ve faunistik tehditler şu ifadelerle ifade edildi:

"Dava meselesi plan dahilinde hazırlanmış olan ÇED Raporu ve ekleri, çevresel etkileri ve alınacak önlemleri, mevzuatın öngördüğü genel standartlar kapsamında şeklen içermiş olsa da planda ekolojik ve faunistik açıdan tür tespitlerinde eksiklikler bulunmakta, izleme planları yetersiz ve muğlak kalmaktadır. Ayrıca alan koruma bakımından da Atikhisar Barajına olan etkilerin yeterince değerlendirilmediği görülmektedir. Bu çerçevede, söz meselesi çalışmanın, bulunan ÇED Raporu ile ekolojik unsurlar ve fauna üzerinde 'geri döndürülemez etkiler' oluşturma riskinin ilmi kesinlikle bertaraf edilemediği mütalaa edilmektedir."

KAYAÇLARIN YÜZDE 87,5'İ ASİT ÜRETİYOR: 10 MİLYON TON PASA ÇIKACAK

Mahkemenin hükmüne dayanak oluşturan bilirkişi raporu, maden projesinin teknolojik risklerini sayısal verilerle ortaya koydu. İncelenen numunelerin yüzde 87,5'inin "potansiyel asit üreten" nitelikte olduğu, buna karşın uzun süreçli kinetik testlerin sınırlı tutulduğu belirlendi. İncelemelerde, maden sahasında civarında 10 milyon 202 bin 831 ton ekonomiye dair olmayan kayaç ve pasa oluşacağı hesaplandı.

Ayrıca bölgede asit kaya drenajı ve ağır metal çözünmesi ihtimallerinin yeterince incelenmediği, havzadaki diğer ruhsatlı alanların kümülatif etkilerinin hesaba katılmadığı ve madencilik çalışmayı ardından oluşacak açık ocak gölünün uzun vadeli yönetimi için somut bir plan sunulmadığı saptandı. Teknik incelemede basamak şev açıları, patlatma hesapları ve pasa şevlerindeki tutarsızlıkların can güvenliği, şev kaymaları ve çevre bakımından kayda değer riskler barındırdığı not edildi.

SU SAMURLARI VE TARIM ALANLARI GÖRMEZDEN GELİNDİ

Bilirkişi heyeti, ÇED raporundaki yöntemsel eksiklikleri de raporladı. Benzer biçimde, tarımsal üretim arazileri ve toprak yapısına için değerlendirmelerde de metodolojik eksikliklerin bulunduğu dikkat çekildi. Projenin fauna ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki tahribatının yeterince araştırılmadığı, havzada yaşayan su samuru gibi koruma altındaki türlere dair izleme ve önleme tedbirlerinin raporda yer bulmadığı ifade edildi.

MAHKEME: BU PROJEDE KAMU YARARI YOK

Çevre Bakanlığı'nın verdiği izni iptal eden mahkeme, ÇED raporunun mevzuatın aradığı ciddiyet ve ilmi yeterlilikten uzak olduğuna işaret ederek gerekçeli kararını şu belirlemeyle tamamladı:

"Teknik detay ve tecrübe gerektiren uygulamalarda, ilmi yaklaşım hataları ve içeriğinde yetersizliklerin olduğu, niteliği itibarıyla korumacı yaklaşımın sergilenmesi ve olası olumsuz etkilere karşı tedbirlerin alınması hakkında ciddiyetin korunması gerektiği kanun ve yönetmeliklerde açık olduğu halde koruma tedbirlerinin nasıl gerçekleştirileceği ile belirsizliklerin olması, içeriğinde sunulan meseleler ile alakalı değerlendirme ve tartışmaların yeterli ve usulüne elverişli yapılmadığı ve alakalı mevzuata uygunluk hususunda eksikliklerin olduğu değerlendirilmiştir. Belirtilen gerekçeler uyarınca anılan planın uygulanmasında kamu yararı olmadığı değerlendirilmektedir."

Kararda, bazı davacıların davayı açma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle bu kişiler yönünden ret hükmü kuruldu. ÇED olumlu kararını ortadan kaldıran iptal hükmüne karşı, hükümün tebliğinden itibaren 15 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yolunun açık olduğu bildirildi.