Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), finans dünyasında önemli bir dönüşümün kapılarını aralayan yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Özellikle aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan müşteri edinimi süreçlerini baştan tanımlayan bu değişiklikler, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Getirilen yeniliklerle, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin belirlenmiş şartlara uygun pasaportlar aracılığıyla uzaktan kimlik tespitinin yapılmasının önü açılırken, bu kolaylığa paralel olarak adres doğrulamasından para transferlerine kadar pek çok alanda sıkı kurallar da devreye alındı.
YABANCILAR İÇİN UZAKTAN KİMLİK DÖNEMİ
3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de duyurulan SPK Tebliği, uzaktan kimlik tespiti uygulamasında kayda değer değişiklikler öngörüyor. Bu tebliğ, doğrudan aracı kurumları, portföy yönetim şirketlerini ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarını etkiliyor.
Yeni düzenlemeyle, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerle sürekli iş ilişkisi kurulurken uzaktan kimlik tespitinin gerçekleştirilebilmesi için özel bir mekanizma oluşturuldu. Bu sistemin işleyişi için Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) 9303 standardına uyumlu ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaportların kullanılması zorunlu kılındı.
PASAPORTUN ÇİPİ KONTROL EDİLECEK
Yabancı müşterilerin uzaktan kimlik tespitinde kritik bir aşama, pasaport üzerindeki basılı bilgiler ile pasaportun yongasında (çipinde) kayıtlı verilerin eşleşmesinin kontrol edilmesi olacak. Bu kontrol, sadece yakın alan iletişimi (NFC) teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilecek.
Herhangi bir sebepten ötürü pasaport çipindeki bilgilerin NFC yoluyla doğrulanamaması durumunda, uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle iş ilişkisi kurulması mümkün olmayacak. Bu önlem, uzaktan müşteri edinimi süreçlerinde sahte veya manipüle edilmiş belgelerin kullanılmasının önüne geçmeyi hedefleyerek güvenlik standartlarını yükseltiyor.
ADRES DOĞRULAMASI ZORUNLU OLACAK
Yeni düzenleme, yabancı müşteriler için adres bilgilerinin doğrulanmasına ayrı bir önem atfediyor. Uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin adres bilgilerinin eksiksiz alınması ve bu bilgilerin yerleşim yeri belgesi, adres tabanlı abonelik hizmetlerine ait fatura, kamu kurumunca verilmiş bir belge veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden teyit edilmesi gerekecek.
Fatura gibi kullanılacak belgelerin, işlem tarihinden önceki son üç ay içinde düzenlenmiş olması şartı aranacak. Adres doğrulaması tamamlanmadan, hiçbir şekilde para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı yapılamayacak.
ŞÜPHELİ DURUMDA SÜREÇ SONLANDIRILACAK
Uzaktan kimlik tespiti sadece pasaport bilgilerini esas almayacak. Müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen teknik veriler de risk temelli bir yaklaşımla değerlendirmeye tabi tutulacak. Bu çerçevede IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler, pasaport bilgileriyle birlikte titizlikle incelenebilecek.
Yapılan değerlendirmeler sonucunda şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde, uzaktan kimlik tespiti süreci derhal sonlandırılacak. Bu sayede olası kötü niyetli girişimlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ KONTROL DE MÜMKÜN
Yabancı müşterilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti, görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek. Bu görevi üstlenecek personelin, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel bir eğitimden geçmiş olması şart koşuluyor.
Bununla birlikte, düzenleme, yapay zekâ tabanlı uygulamaların kullanımına da olanak tanıyor. Canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması gibi amaçlarla, mevzuatta belirtilen koşulları sağlayan yapay zekâ destekli sistemlerden faydalanılabilecek. Görüntülü görüşme sırasında, hem kişinin kendisini hem de ibraz ettiği pasaport üzerindeki bilgileri gösteren görüntüler kayıt altına alınacak.
YABANCI MÜŞTERİLER YÜKSEK RİSKLİ İZLENECEK
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler, düzenleme uyarınca yüksek risk grubunda değerlendirilecek. Bu kişilerin gerçekleştirdiği tüm işlemler, müşteri profiline ve iş ilişkisinin tesis edilme amacına uygunluğu açısından sürekli olarak takip edilecek.
Müşteri profiline aykırı işlemlerin tespit edilmesi durumunda gerekli önlemler alınacak. Bu uygulama ile özellikle finansal sistemin kötüye kullanımına ve şüpheli faaliyetlere karşı daha sıkı bir kontrol mekanizması oluşturularak güvenlik seviyesinin artırılması hedefleniyor.
PARA TRANSFERLERİNDE SWIFT ŞARTI
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, yabancı müşterilerin hesaplarına yapılacak para transferleri ile ilgili kural oldu. Pasaportla uzaktan kimlik tespiti tamamlanan kişinin hesabına sadece yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesaptan para transferi yapılabilecek.
Benzer şekilde, açılan hesaptan yapılacak para çıkışlarının da yalnızca söz konusu kişinin kendi yurt dışı banka hesabına aktarılması sağlanacak. Bu hesaplara ilişkin para transferleri sadece SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştirilebilecek. Transfer esnasında SWIFT mesajlarında yer alan ayırt edici bilgiler ile müşterinin uzaktan kimlik tespiti sırasında elde edilen bilgilerin uyumluluğu kontrol edilecek. Bu transfer ve kontrol işlemlerinin, müşteri hesabında başka herhangi bir işlem yapılmadan önce tamamlanması zorunlu tutuldu.
KRİPTO VARLIK HİZMET SAĞLAYICILARI DA KAPSAMDA
Söz konusu düzenleme, yalnızca geleneksel sermaye piyasası kuruluşlarıyla sınırlı kalmıyor. Aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketlerinin yanı sıra, kripto varlık hizmet sağlayıcıları da yeni uzaktan kimlik tespiti kurallarına tabi olacak. Bu sayede, Türkiye'deki yatırım ve kripto varlık hizmetlerinde yabancı müşterilerin uzaktan kabul edilmesine yönelik tüm süreçlerde yeni kurallar uygulanmaya başlanacak.
ŞİRKETLERİN UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ DE DÜZENLENDİ
Tebliğ, sadece gerçek kişileri değil, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin de yeni esaslar getiriyor. Tüzel kişiyi temsile yetkili olan kişinin kimliği tespit edilecek ve bu kişinin şirketi temsil etme yetkisi titizlikle doğrulanacak.
Bu doğrulama süreci, kişiden alınan bilgilerin Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel verilerle karşılaştırılması yoluyla yapılacak. Gereklilik halinde, temsilciden, şirketi temsil etmeye yetkili olduğunu gösteren imza sirkülerinin bir örneği de istenebilecek.
GERÇEK FAYDALANICI ARAŞTIRILACAK
Tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespiti sürecinde, şirketin gerçek faydalanıcısının kim olduğunun ortaya çıkarılması için de azami tedbirler alınacak. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında bir çelişki bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde, uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.
Bu uygulama ile şirket hesaplarının ardındaki gerçek kişilerin tespiti mekanizması, uzaktan müşteri edinimi sürecine etkin bir şekilde dahil edilmiş oluyor.
MEVCUT MÜŞTERİLER İÇİN DE KOLAYLIK
Yeni düzenleme, aynı kuruluşta hali hazırda hesabı bulunan şirket temsilcileri için bir kolaylık da getiriyor. Tüzel kişiyi temsile yetkili olan kişinin, aynı aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcısında hesabı bulunuyorsa, şirket adına sürekli iş ilişkisi kurma talebi internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden gerçekleştirilebilecek.
Bu durumda, kişinin kimliğinin doğrulanmasının ardından, tüzel kişiye ilişkin kimlik tespiti süreci kesintisiz bir şekilde devam edebilecek.
BİLGİLER MASAK’A BİLDİRİLECEK
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edilen kişilere ait bilgiler, düzenli aralıklarla Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek. Bu kapsamda, müşterilerin kişisel bilgileri ile portföy büyüklükleri ve yaptıkları yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında MASAK'a aktarılacak.
Bu bildirimler sayesinde, uzaktan kimlik tespiti ile sisteme dahil edilen yabancı müşterilerin finansal faaliyetlerinin düzenli ve yakından izlenmesi hedefleniyor.
YENİ DÜZENLEME YÜRÜRLÜKTE
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından hazırlanan “Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”, Resmî Gazete’de yayımlanarak 3 Eylül 2026 tarihinde resmen yürürlüğe girdi.
Bu kapsamlı düzenleme ile yabancı gerçek kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti belirli şartlar altında mümkün kılınırken; adres doğrulama, teknik verilerin incelenmesi, yüksek riskli müşteri takibi, SWIFT üzerinden para transferi zorunluluğu ve MASAK'a düzenli bildirim gibi pek çok kritik kontrol mekanizması da finansal piyasalardaki yerini aldı.
Haber Kaynağı: Haber Merkezi
SON YORUMLAR