Uzman Psikolog Esma Yıldız, mevsimlerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine için tavsiyelerde bulundu. Mevsimsel örüntü, başta olmak üzere depresif bozukluklarla ilişkili olarak değerlendirilen klinik bir özelliktir. Ruh sağlığında üzerinde durulması gereken mühim kavramlardan birinin de mevsimsel duygudurum örüntüsü olduğunu ifade eden Yıldız, "Halk arasında mevsimsel depresyon olarak bilinen bu konum, depresif belirtilerin belirli mevsimlerde ortaya çıkması ve yılın diğer dönemlerinde hafiflemesiyle karakterizedir. Bu konum en sık sonbahar ve kış aylarında görülür. Gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla ile beraber bazı bireylerde çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah çoğalmayı, başta olmak üzere karbonhidrat tüketme isteği ve toplumsal hayattan uzaklaşma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Burada mühim bir ayrımı yapmak gerekir: Sonbaharda havaların soğumasıyla ile beraber zaman zaman keyifsiz hissetmek, tek başına mevsimsel depresyon anlamına gelmez. Mevsimsel örüntü gösteren depresyonda belirtilerin belirgin olması, kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini etkilemesi, öte yandan belirli mevsimlerde tekrarlayan bir seyir göstermesi beklenir. Teşhise dair değerlendirme ise ruh sağlığı uzmanı eliyle yapılmalıdır. Mevsimsel etkiler salt kış aylarıyla da sınırlı değildir. Daha nadir olmakla ile beraber bazı kişilerde ilkbahar ve yaz aylarında da depresif belirtiler görülebilir. Bu dönemlerde uyku güçlükleri, huzursuzluk, iştah azalması ve enerji değişimleri tabloya eşlik edebilir" dedi.
Aynı sağanaklı gün bir kişi için huzur verici olabilirken başka bir kişi için yalnızlık ve mutsuzluk hissini artırabileceğini dile getiren Yıldız, "Bunun nedeni, insanların çevresel şartları aynı biçimde algılamaması ve yorumlamamasıdır. Örneğin geçmişte olumsuz bir yaşantıyla ilişkilendirilmiş bir mevsim, kişide o süreçe ait duyguların yeni baştan canlanmasına neden olabilir. Kişilik özellikleri, geçmiş deneyimler, bulunan psikolojik konum, toplumsal yardım kaynakları ve yaşam şartları hava durumuna verilen duygusal tepkileri etkileyebilir. Ayrıca beklentilerimiz de önemlidir. Güneşli havaların mutlulukla, sağanaklı havaların ise mutsuzlukla özdeşleştirilmesi, hava şartlarını yorumlama biçimimizi etkileyebilir. Dolayısıyla ruh halimizdeki her değişimi direkt hava durumuna bağlamak doğru değildir. Bazen çevresel şartlar, bazen de farkında olmadığımız düşüncelerimiz ve yaşam olaylarımız duygularımızın şekillenmesinde rol oynar. Mevsim geçişlerinde ruh sağlığımızı korumak için günlük yaşamımızda bazı minik ama tesirli alışkanlıklar geliştirebiliriz. Gün ışığından faydalanın, fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin, uyku düzeninizi koruyun, toplumsal ilişkilerinizi sürdürün. Kitap okumak, müzik dinlemek, bir hobiyle ilgilenmek veya sevdiğiniz insanlarla vakit geçirmek günlük yaşamınıza olumlu deneyimler katabilir. Duygularınızı gözlemleyin. Ruh halinizdeki değişimlerin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini fark etmek kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir. Bu tavsiyeler genel ruh sağlığını desteklemeye yardımcı olabilir. Ancak mevsimsel depresyon tanısı alan kişilerde profesyonel değerlendirme ve gerektiğinde psikoterapi ya da diğer tedavi yaklaşımları önem taşır" ifadelerini kullandı.
İnsanın, doğadan ve çevresinden bağımsız bir varlık olmadığını aktaran Psikolog Yıldız, "Gün ışığı, mevsimler, uyku düzeni ve çevresel şartlar biyolojik ve psikolojik süreçlerimizle aralıksız etkileşim içerisindedir. Bu nedenle bazı günler kendimizi daha enerjik, bazı günler ise daha yorgun ve isteksiz hissetmemiz anlaşılabilir bir durumdur. Ancak mühim olan, bu değişimleri fark etmek ve kendimize karşı anlayışlı olabilmektir. Unutmamalıyız ki ruh sağlığı, salt kendimizi iyi hissettiğimiz günlerde değil, zorlandığımız dönemlerde de özen göstermemiz gereken bir bütündür. Bununla ile beraber uzun süre devam eden, tekrarlayan ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen duygu konum değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerekir. Her mutsuzluk depresyon değildir; her isteksizlik de bir ruhsal bozukluğun göstergesi olarak değerlendirilmemelidir. Bazen ihtiyacımız olan şey biraz gün ışığı, kısa bir yürüyüş veya sevdiklerimizle kurduğumuz bir bağ olabilir. Bazen de profesyonel yardım almak. Çünkü her mevsimin kendine özgü bir güzelliği olduğu gibi, her duygunun da anlaşılmayı ve önemsenmeyi hak eden bir yanı vardır" diye hitap etti.
SON YORUMLAR