Türkiye’de gıda ürünlerinde kullanılan aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleriyle alakalı güncel süreç başlangıç yaptı. Yeni düzenlemeyle aroma vericilerin kullanım koşulları, kaynak materyalleri, risk değerlendirmeleri ve etiketleme esasları yeni baştan belirlendi. Tarım ve Orman Bakanlığı eliyle hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği, 14 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
YENİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜĞE GİRDİ
Yeni yönetmeliğin esas amacı; insan sağlığının ve tüketici menfaatlerinin korunması, gıda ticaretinde adil uygulamaların sağlanması ve çevrenin gözetilmesi olarak açıklandı.
Düzenleme; gıdalarda kullanılan veya kullanılması amaçlanan aroma vericileri, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, bu mahsullar içeren gıdaları ve aroma vericilerin üretiminde kullanılan kaynak materyalleri kapsıyor. Ayrıca tütsü aroma vericilerinin imalat koşulları da yönetmelik dahilinde incelendi.
Buna karşılık salt tatlı, ekşi veya tuzlu tada sahip maddeler ile işlenmemiş gıdalar yönetmeliğin kapsamı dışında tutuldu. Taze, kurutulmuş veya dondurulmuş baharat ve otlar gibi bileşik olmayan bazı mahsullar de belirlenen şartlar kapsamında kapsam dışında bırakıldı.
DOMUZ VE BÖCEK KAYNAKLI AROMALARA YASAK
Yeni düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri aroma vericilerin kaynaklarına dair oldu.
Yönetmeliğe göre domuz ve böcek kaynaklı aroma vericiler, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyaller gıdalarda kullanılamayacak.
Ayrıca aroma vericilerin tüketiciyi yanıltıcı biçimde kullanılmasının da önüne geçilmesi amaçlandı. Perakende gıda işletmelerinde tüketici talebi çerçevesinde servis edilen veya ambalajlanan ürünlerde bu ürünlerin yanıltıcı biçimde kullanılması yasaklandı.
Yönetmelik dahilinde bulunan ürünlerin herhangi bir alkollü içki adıyla veya alkollü içki kategori adıyla piyasaya arz edilmesine de izin verilmeyecek.
HER AROMA VERİCİ SERBESTÇE KULLANILAMAYACAK
Yeni sistemde aroma vericilerin kullanımına dair mühim bir ayrım getirildi.
Bilimsel kanıtlara göre tüketici sağlığı bakımından güvenilirlik riski oluşturmayan ve tüketiciyi yanıltmayan aroma vericilerin kullanılmasına izin verilecek. Ancak yönetmelik hükümlerine elverişli olmayan aroma vericiler veya bunları içeren gıdalar piyasaya arz edilemeyecek.
Bazı aroma vericiler ise Bakanlığın değerlendirmesine ve iznine tabi olacak. Aroma verici maddeler, belirli aroma verici preparatlar, bazı ısıl işlem aroma vericileri, belirli aroma öncülleri ve bazı kaynak materyaller bu değerlendirme ve izin kapsamına alındı.
İzin verilen aroma vericiler ve kaynak materyaller yönetmeliğin eklerinde bulunan listelerde gösterilecek. Sadece bu listelerde yer alan aroma vericiler ve kaynak materyaller, belirtilen kullanım koşulları altında piyasaya arz edilebilecek ve gıdalarda kullanılabilecek.
ETİKETLERDE YENİ KURALLAR UYGULANACAK
Yeni düzenlemeyle ile beraber tüketicilerin mahsul içeriği hakkında daha açık biçimde bilgilendirilmesi için etiketleme kuralları da yeni baştan yapıldı.
Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin ambalajlarında veya kaplarında mahsulun “aroma verici” olduğu ya da daha hususi bir isimle tanımlandığı açıkça belirtilecek.
Bunun yanında mahsulun “Gıdada kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ibarelerinden birini taşıması gerekecek. Gerektiğinde kullanım amacı da daha hususi biçimde belirtilebilecek.
Etiketlerde öte yandan parti veya numara detayı, imalatçı ya da dağıtıcı şirketin adı ve adresi, net miktar ile tavsiye edilen tüketim geçmişten gelen veya son tüketim geçmişten gelen gibi detaylar bulunacak.
Gıdada kullanım miktarı sınırlandırılan bileşenler bakımından da tüketiciyi ve mahsulu satın alan işletmeyi bilgilendirecek açık ve anlaşılır detaylar verilmesi gerekecek.
“DOĞAL” İFADESİ İÇİN YÜZDE 95 ŞARTI
Yönetmelikte tüketicilerin başta olmak üzere dikkat ettiği “doğal aroma” ifadelerine dair de ayrıntılı kurallar getirildi.
Bir aroma vericinin tanımında “doğal” ibaresinin kullanılabilmesi için belirli şartların karşılanması gerekecek. Özellikle bir gıda, gıda grubu veya bitkisel ya da hayvansal kaynakla ile beraber “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aroma vericiyi oluşturan bileşenlerin tamamının veya ağırlıkça en az yüzde 95’inin referans gösterilen kaynaktan elde edilmiş olması şartı getirildi.
Böylece ürünlerde “doğal” ifadesinin tüketicide yanlış veya yanıltıcı bir algı oluşturacak biçimde kullanılmasının önüne geçilmesi hedeflendi.
BAZI AROMALAR İÇİN KRİTİK TARİH: 31 ARALIK 2026
Yeni yönetmelikte geçiş süreci için de hususi hükümler katıldı.
Gıda işletmecileri, yönetmelik hükümlerine 31 Aralık 2026 tarihine kadar uyum sağlamak zorunda olacak.
Bunun yanında bazı aroma verici maddeler için daha net bir takvim belirlendi. Yönetmelikte FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 numaralı aroma verici maddelerin 31 Aralık 2026 tarihinden itibaren piyasaya arz edilmeyeceği ve gıda üretiminde kullanılmayacağı hüküm altına alındı.
Aynı tarihten itibaren bu maddelerden herhangi birini içeren gıdaların ithalatına da izin verilmeyecek.
Ancak 31 Aralık 2026 tarihinden önce piyasaya arz edilen ve söz meselesi aroma vericileri içeren gıdalar, raf ömrü süresince piyasada bulunabilecek.
İKİ AROMA İÇİN KULLANIM SINIRI
Yönetmelikte FL 05.062 ve FL 05.099 numaralı aroma vericiler için de hususi bir geçiş hükmü bulunuyor.
Bu maddeler, 31 Aralık 2026 tarihinden itibaren yönetmeliğin EK-1 Bölüm A, Tablo 1'inde belirtilen gıda kategorileri dışında kullanılamayacak.
Yönetmeliğin yayımından önce piyasaya arz edilen ve bu maddeleri içeren gıdaların ise raf ömrü süresince piyasada bulunmasına izin verilecek.
UYGUNSUZ ÜRÜNLERE İDARİ YAPTIRIM
Yeni düzenlemeye aykırı hareket edenler bakımından da yaptırım uygulanacak.
Yönetmeliğin hükümlerine aykırı davrananlar konusunda 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun alakalı maddeleri dahilinde idari yaptırım uygulanacak.
Ayrıca aroma vericilerin imalat yöntemlerinde veya kullanılan başlangıç materyallerinde risk değerlendirmesini etkileyebilecek mühim değişiklikler yapılması halinde imalatçı veya kullanıcının Bakanlığa gerekli belgeleri sunması gerekecek.
Üretici ve kullanıcılar, aroma vericilerin güvenilirlik değerlendirmesini etkileyebilecek güncel ilmi veya teknolojik detaylar ortaya çıktığında da Bakanlığı bilgilendirmekle yükümlü olacak.
ESKİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI
14 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle ile beraber 29 Aralık 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlükten sevk edildi.
Yeni yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Böylece Türkiye'de gıdalarda kullanılan aroma vericiler için kullanım, izin, risk değerlendirmesi, kaynak materyal ve etiketleme süreçlerini kapsayan güncel bir mevzuat süreçi başlamış oldu.
SON YORUMLAR