Bu sezon zeytin hasat verilerini değerlendiren Dr. Tan, 2026/27 sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tonla tüm zamanların rekor seviyesine ulaşacağının öngörüldüğünü duyurdu.
Öngörülen hasatın 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılacağını, geri kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edileceğini ifade eden Tan, bu rakamlarla Türkiye’nin zeytinyağında İspanya’nın peşi sıra dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine tekrar yükseleceğini ifade etti.
Üretim rekoruna rağmen masraf ve bedel krizi
Rekor beklentisinin sevinç oluşturması gerekirken bulunan piyasa şartlarının çiftçide endişeye yol açtığını ifade eden Dr. Mustafa Tan, masraflar ile alım bedeller arasındaki uçuruma dikkati çekti.
Bir kilogram zeytinin ortalama üretim faaliyeti maliyetinin 50-70 lira, zeytinyağının ise 240-280 lira bandında olduğuna işaret eden Tan, buna rağmen piyasadaki alım fiyatlarının sıradan zeytin için kilogram başına 20-35 lira, zeytinyağı için ise 170-200 lira seviyelerinde kaldığını aktardı.
Alım fiyatlarının artan masraflar karşılamadığını ifade eden Tan, bu vaziyetin sevinç yerine endişe ve hüzün havası oluşturduğunu dile getirdi.
Ürünün dalında ve yerde kalma riski
Mevcut piyasa şartlarının üretimi tehdit ettiğini vurgulayan Dr. Tan, yere dökülen civarında yüzde 30-40 oranındaki dip zeytinin ve engebeli alanlarda mevcut masrafı üst düzey, seyrek tutumlu ağaçlardaki zeytinlerin toplanamama riski bulunduğuna dikkati çekti. Tan, öte yandan zeytinyağı randımanlarının normalde 1/5 oranında olması gerekirken bu sene 1/6-10 arasında olduğunu bu faktörlerin zeytinyağı rekoltesini düşüreceğini dile getirdi.
Toplanamayan ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde hasatın yüzde 30 ila 50 oranında daha düşük gerçekleşebileceği uyarısında mevcut Tan, tarihsel rekor öngörülen bir yılda tablonun tersine dönerek adeta bir "yok yılı" gibi hasat süreçi yaşanabileceğini aktardı.
Riskleri imkana çevirecek çözüm yolu teklifler
UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, risklerin imkana dönüştürülmesi, iç tüketimin çabucak artırılması ve ülkeye milyarlarca dolarlık döviz girdisi sağlanması hedefiyle alınması gereken öncelikli tedbirler şu biçimde sıraladı:
Avrupa Birliği müktesebatına uyum dahilinde, çiftçinin maliyetini karşılayacak biçimde zeytinyağına kilogram başına civarında 1 avro, sofralık zeytine ise 20 sent/avro fark ödemesi yapılması
İhracatçılara; dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogram arası ambalajlı ihracatları için daha önce olduğu gibi ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar dış satım iadesi verilmesi
İspanya’da olduğu gibi zeytinyağı fiyatının masrafın altına düşmesi sebebiyle belirli miktarda stoklama yardımının kooperatifler aracılığıyla sağlanarak piyasanın regüle edilmesi
AB’ye gümrük ve vergiden muaf dış satım kontenjanının yalnızca 100 ton seviyesinde olduğuna, Tunus’a ise 56 bin 400 ton kontenjan uygulandığına dikkati çekilerek, AB ile düzenlenen taviz anlaşmaları dahilinde Türkiye’nin kontenjanının en az Tunus seviyesine çıkarılması
Devlet eliyle, ikili ticari ilişkilerin kuvvetli olduğu Türki cumhuriyetler ve benzeri ülkelere zeytinyağı satışı yapılması veya mal değişimi (takas) mekanizmalarının işletilmesi
İç tüketimi artırmak hedefiyle hükümet aracılığıyla zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını içeren kamu spotları hazırlanarak toplumun bilgilendirilmesi.
SON YORUMLAR